Klin rozłupujący
Słownik kwalifikacji GIW.03 - Eksploatacja złóż metodą odkrywkową
Klin rozłupujący to ręczne narzędzie stosowane do odspajania i dzielenia bloków skalnych w kopalniach odkrywkowych, szczególnie przy eksploatacji kopalin blocznych, np. granitu lub piaskowca. Służy do kontrolowanego rozłupywania skały wzdłuż wcześniej przygotowanej linii podziału.
Budowa
Typowy klin rozłupujący składa się z:
- właściwego klina stalowego, który jest wbijany w otwór,
- dwóch bocznych elementów prowadzących, często nazywanych piórami lub wkładkami,
- wydłużonego kształtu umożliwiającego przeniesienie siły na ściany otworu.
Na rysunkach egzaminacyjnych klin rozłupujący można rozpoznać po charakterystycznym zestawie: środkowy klin oraz dwa boczne, lekko wygięte elementy obejmujące go z boków.
Zasada działania
W skale wykonuje się szereg otworów wzdłuż planowanej płaszczyzny podziału. Do otworów wkłada się kliny z piórami, a następnie wbija się je młotem. Powstają siły rozciągające, które powodują pęknięcie skały w zaplanowanym kierunku.
Zastosowanie
Kliny rozłupujące stosuje się głównie tam, gdzie ważne jest:
- uzyskanie regularnego bloku skalnego,
- ograniczenie uszkodzeń materiału,
- praca bez materiałów wybuchowych,
- precyzyjne oddzielenie fragmentu skały od calizny.
Wskazówka egzaminacyjna
Jeżeli na ilustracji widać zestaw przypominający stalowy klin z dwoma bocznymi piórami, a pytanie dotyczy odspajania bloków skalnych, poprawną odpowiedzią jest najczęściej klin rozłupujący.