Obryw skał
Słownik kwalifikacji GIW.03 - Eksploatacja złóż metodą odkrywkową
Co to jest obryw skał?
Obryw skał to nagłe oderwanie się fragmentów skały od ściany, skarpy lub ociosu wyrobiska i ich przemieszczenie pod wpływem grawitacji. W górnictwie odkrywkowym jest to jedno z najważniejszych zagrożeń naturalnych, szczególnie w kopalniach skał zwięzłych, takich jak bazalt, granit czy wapień.
Dlaczego obryw skał jest groźny?
Obryw może wystąpić nagle i bez wyraźnych objawów ostrzegawczych. Stwarza zagrożenie dla:
- pracowników przebywających przy ścianach wyrobiska,
- maszyn urabiających i transportowych,
- dróg technologicznych,
- stabilności skarp i poziomów roboczych.
W odkrywkowej eksploatacji bazaltu obryw skał jest głównym zagrożeniem, ponieważ bazalt jest skałą twardą, zwięzłą, często spękaną i urabianą z użyciem robót strzałowych. Spękania, drgania oraz nieprawidłowe nachylenie ścian mogą sprzyjać odspajaniu bloków skalnych.
Przyczyny obrywów skał
Do najczęstszych przyczyn należą:
- naturalne spękania i szczeliny w górotworze,
- działanie wody i mrozu w szczelinach,
- zbyt strome skarpy lub ściany wyrobiska,
- wstrząsy po robotach strzałowych,
- podcinanie podstawy skarpy podczas eksploatacji,
- brak regularnej kontroli stanu ścian.
Profilaktyka
Aby ograniczyć ryzyko obrywów, stosuje się:
- obserwację i kontrolę skarp,
- usuwanie luźnych bloków skalnych,
- zachowanie bezpiecznych kątów nachylenia ścian,
- wyznaczanie stref niebezpiecznych,
- prowadzenie robót zgodnie z planem ruchu zakładu górniczego.
Na egzaminie warto zapamiętać: w odkrywkowej eksploatacji bazaltu głównym zagrożeniem naturalnym jest obryw skał, a nie metan, pożar endogeniczny ani zagrożenie wodne.