Przejdź do głównej treści

Denudacja

Słownik kwalifikacji GIW.06 - Wykonywanie prac geologicznych

Denudacja to ogół procesów, które niszczą skały na powierzchni lądu, przemieszczają powstały materiał i w efekcie obniżają oraz wyrównują rzeźbę terenu. Należą do niej wietrzenie, ruchy masowe i erozja - wszystkie procesy „zdejmujące” materiał z wyżej położonych obszarów.

Nazwa pochodzi od łacińskiego denudare - „obnażać, odsłaniać”: denudacja dosłownie odsłania coraz głębsze warstwy skał.

Procesy denudacyjne

ProcesNa czym polegaPrzykład
wietrzenierozpad mechaniczny lub rozkład chemiczny skał w miejscu ich występowaniarozsadzanie skał przez zamarzającą wodę, rozpuszczanie wapieni
ruchy masoweprzemieszczanie zwietrzeliny i skał po stoku pod wpływem siły ciężkościosuwiska, obrywy, spełzywanie
spłukiwaniezmywanie drobnego materiału przez wodę opadową spływającą po stokużłobienie rynien na nagich zboczach
erozjaniszczenie podłoża i unoszenie materiału przez czynnik transportującyerozja rzeczna, lodowcowa, eoliczna (wiatr), abrazja (fale morskie)

Denudacja a erozja

To nie są synonimy. Erozja jest jednym z procesów denudacyjnych - działaniem płynącej wody, lodu, wiatru czy fal. Denudacja to pojęcie szersze: obejmuje erozję, ale także wietrzenie i ruchy masowe, które zachodzą bez udziału czynnika transportującego.

Denudacja a sedymentacja

Sedymentacja (osadzanie, akumulacja) to proces odwrotny. Materiał zdjęty przez denudację jest transportowany i w końcu osadza się w obniżeniach, dolinach, jeziorach i morzach, tworząc osady. Dlatego do denudacji nie zalicza się sedymentacji.

Krótko: denudacja niszczy i usuwa, sedymentacja osadza.

Skutki denudacji

  • obniżanie wzniesień i łagodzenie stoków,
  • odsłanianie starszych, głębiej leżących skał (dzięki temu można je obserwować w odsłonięciach),
  • dostarczanie materiału do rzek i basenów sedymentacyjnych,
  • w bardzo długim czasie - powstanie rozległej, lekko falistej równiny denudacyjnej (peneplenu).

Denudacja czy denuncjacja?

To dwa różne słowa. Denuncjacja to donos, zawiadomienie władz o czyimś postępowaniu. Denudacja to pojęcie z geologii i geomorfologii.

Na egzaminie

W GIW.06 typowe pytanie brzmi: „Do denudacji nie zalicza się…”. Wśród odpowiedzi są wietrzenie, erozja rzeczna i powierzchniowe ruchy masowe - wszystkie to procesy denudacyjne. Poprawna odpowiedź to sedymentacja, bo jest procesem akumulacji, a nie niszczenia.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja