Erozja rzeczna

Erozja rzeczna to niszcząca działalność wód płynących, polegająca na rozcinaniu, pogłębianiu i poszerzaniu koryta rzecznego. Jej rodzaj zależy głównie od spadku terenu, prędkości przepływu, ilości transportowanego materiału oraz odcinka biegu rzeki.

Główne rodzaje erozji rzecznej

• Erozja denna – pogłębianie koryta rzeki. Dominuje w górnym biegu rzeki, gdzie spadek terenu jest duży, a nurt ma dużą energię. Powstają tam m.in. doliny V-kształtne.
• Erozja boczna – podcinanie i niszczenie brzegów rzeki. Dominuje w środkowym biegu rzeki, gdzie spadek jest mniejszy, a rzeka zaczyna silniej meandrować.
• Erozja wsteczna – cofanie się progu, wodospadu lub źródła w górę biegu rzeki. Może prowadzić do wydłużania doliny rzecznej.
• Erozja czołowa – termin rzadziej stosowany w kontekście typowego biegu rzeki; nie jest charakterystyczną odpowiedzią dla środkowego biegu rzeki.

Erozja a bieg rzeki

W uproszczeniu:

1. Górny bieg – dominuje erozja denna, rzeka wcina się w podłoże.
2. Środkowy bieg – dominuje erozja boczna, rzeka poszerza dolinę i tworzy meandry.
3. Dolny bieg – przeważa akumulacja, czyli osadzanie materiału niesionego przez rzekę.

Najważniejsze do zapamiętania

W pytaniach egzaminacyjnych sformułowanie: „W środkowym biegu rzeki dominuje erozja…” należy łączyć z odpowiedzią: boczna. Wynika to z faktu, że rzeka ma wtedy mniejszy spadek niż w górach, ale nadal posiada energię wystarczającą do podcinania brzegów i przesuwania koryta.