Facja metamorficzna

Co to jest facja metamorficzna?

Facja metamorficzna to zespół minerałów charakterystyczny dla określonych warunków metamorfizmu, głównie temperatury i ciśnienia. Innymi słowy: jeśli w skale występuje określony zestaw minerałów, geolog może wnioskować, w jakich warunkach ta skała uległa przeobrażeniu.

Termin ten jest szczególnie ważny w petrologii skał metamorficznych, ponieważ minerały nie powstają przypadkowo. Każdy minerał ma zakres stabilności, czyli warunki, w których może istnieć.

Co określa facja?

Facja metamorficzna informuje o:
- temperaturze metamorfizmu,
- ciśnieniu metamorfizmu,
- głębokości przeobrażenia skały,
- typie środowiska geologicznego, np. strefa subdukcji, górotwór, kontakt z intruzją magmową.

Przykłady facji metamorficznych

Do typowych facji metamorficznych należą m.in.:
- facja zieleńcowa – niskie lub średnie temperatury i ciśnienia,
- facja amfibolitowa – wyższa temperatura, często związana z metamorfizmem regionalnym,
- facja granulitowa – bardzo wysokie temperatury,
- facja eklogitowa – wysokie ciśnienie, typowe np. dla stref subdukcji,
- facja hornfelsowa – związana z metamorfizmem kontaktowym.

Jak zapamiętać?

W pytaniach egzaminacyjnych sformułowanie „zespół mineralny charakteryzujący określone warunki metamorfizmu” oznacza właśnie fację metamorficzną.

Nie należy mylić jej z:
- aureolą metamorficzną – strefą przeobrażeń wokół intruzji magmowej,
- polimorfizmem – występowaniem tej samej substancji chemicznej w różnych strukturach krystalicznych,
- pseudomorfozą – zachowaniem zewnętrznego kształtu dawnego minerału po jego zastąpieniu innym.