Fiord

Co to jest fiord?

Fiord to długa, wąska i zwykle bardzo głęboka zatoka morska, która mocno wcina się w głąb lądu. Ma charakterystyczne strome, skaliste brzegi i często rozgałęzia się na boczne odnogi.

Geneza fiordu

Fiord powstaje w wyniku zalania przez morze dawnych dolin polodowcowych. W czasie zlodowacenia lodowiec żłobił głęboką dolinę o przekroju zbliżonym do litery U. Po ustąpieniu lodu i podniesieniu poziomu morza dolina została zalana wodą morską.

Najważniejsze etapy powstawania fiordu:
- lodowiec górski żłobi głęboką dolinę,
- dolina ma strome zbocza i znaczne głębokości,
- po ociepleniu klimatu lodowiec zanika,
- morze zalewa dolinę polodowcową.

Cechy rozpoznawcze fiordu

Fiord można rozpoznać po następujących cechach:
- jest głęboką zatoką morską,
- silnie wcina się w ląd,
- ma strome brzegi,
- często jest długi, wąski i rozgałęziony,
- występuje na obszarach dawniej zlodowaconych.

Przykłady występowania

Fiordy są typowe dla wybrzeży Norwegii, Islandii, Grenlandii, Alaski, Kanady, Chile i Nowej Zelandii.

Fiord a podobne formy

Fiordu nie należy mylić z klifem, który jest stromym brzegiem morskim niszczonym przez fale, ani z riasem, czyli zatoką powstałą przez zalanie doliny rzecznej. Liman to natomiast zatoka lub jezioro przybrzeżne odcięte od morza mierzeją, typowe m.in. dla wybrzeży Morza Czarnego.