Gips i anhydryt
Słownik kwalifikacji GIW.06 - Wykonywanie prac geologicznych
Gips i anhydryt to minerały siarczanowe wapnia. Są ze sobą blisko związane, ale mają różne wzory chemiczne, dlatego nie są polimorfami.
Wzory chemiczne
- gips: CaSO₄·2H₂O – siarczan wapnia dwuwodny,
- anhydryt: CaSO₄ – bezwodny siarczan wapnia.
Najważniejsza różnica polega na tym, że gips zawiera wodę krystalizacyjną, a anhydryt jej nie zawiera. Z tego powodu ich skład chemiczny nie jest identyczny.
Występowanie i powstawanie
Oba minerały występują często w skałach osadowych pochodzenia chemicznego, zwłaszcza w środowiskach ewaporacyjnych, czyli tam, gdzie dochodziło do odparowywania wody morskiej lub jeziornej.
Anhydryt może przechodzić w gips przez uwodnienie, a gips może tracić wodę podczas ogrzewania i przechodzić w formy odwodnione.
Jak zapamiętać różnicę?
Słowo anhydryt pochodzi od określenia „bez wody”. Przedrostek an- oznacza brak, a część hydro odnosi się do wody. Dlatego anhydryt to minerał bezwodny, a gips zawiera wodę w strukturze.
Znaczenie egzaminacyjne
Jeśli w odpowiedziach pojawiają się pary: diament–grafit, piryt–markasyt, kalcyt–aragonit oraz gips–anhydryt, to tylko gips i anhydryt mają różne wzory chemiczne. Pozostałe pary to przykłady minerałów o tym samym składzie chemicznym, ale różnej budowie krystalicznej.