Metasomatoza

Co to jest metasomatoza?

Metasomatoza to proces przeobrażania skał polegający na częściowym lub całkowitym zastępowaniu pierwotnych minerałów przez minerały wtórne. Zachodzi pod wpływem reakcji chemicznych między skałą a roztworami lub fluidami krążącymi w jej porach, szczelinach, spękaniach i strefach uskokowych.

Najważniejszą cechą metasomatozy jest to, że dochodzi do wymiany składników chemicznych między skałą a migrującym roztworem. Nie jest to tylko zmiana struktury minerału, ale rzeczywista zmiana składu mineralnego skały.

Gdzie zachodzi metasomatoza?

Metasomatoza często występuje:
- w strefach kontaktu intruzji magmowych ze skałami otaczającymi,
- wzdłuż uskoków, szczelin i spękań,
- w strefach działania roztworów hydrotermalnych,
- podczas przeobrażeń skał w warunkach podwyższonej temperatury i ciśnienia.

Przykłady skutków metasomatozy

W wyniku metasomatozy mogą powstawać nowe zespoły minerałów, np. granaty, pirokseny, epidot, chloryt lub serpentyn. Proces ten ma duże znaczenie złożowe, ponieważ może prowadzić do koncentracji rud metali.

Typowym przykładem skał związanych z metasomatozą są skarny, powstające zwykle na kontakcie skał węglanowych z intruzjami magmowymi.

Jak odróżnić metasomatozę od podobnych procesów?

• Metasomatoza: zmiana składu chemicznego i mineralnego skały przez dopływ lub odpływ składników.
• Rekrystalizacja: przebudowa kryształów bez istotnej zmiany składu chemicznego.
• Polimorfizm: ten sam skład chemiczny, ale inna struktura krystaliczna minerału.
• Dyferencjacja: rozdzielanie składników, np. w magmie, prowadzące do powstawania różnych skał.