Orogeneza kaledońska
Słownik kwalifikacji GIW.06 - Wykonywanie prac geologicznych
Orogeneza kaledońska to paleozoiczna faza ruchów górotwórczych, zachodząca głównie od ordowiku do wczesnego dewonu. Była związana z kolizjami dawnych kontynentów, m.in. Laurencji, Baltiki i Awalonii, oraz zamykaniem oceanu Japetus.
Najważniejsze cechy
- jest starsza od orogenezy waryscyjskiej i alpejskiej,
- utworzyła stare góry, dziś silnie zdenudowane,
- wiele pasm kaledońskich zostało później odmłodzonych przez ruchy tektoniczne i erozję lodowcową,
- dotyczy głównie obszarów północnego Atlantyku i północnej Europy.
Przykłady gór kaledońskich
| Pasmo / obszar | Uwagi |
|---|---|
| Góry Skandynawskie | klasyczny przykład struktur kaledońskich |
| Grampiany w Szkocji | część kaledonidów brytyjskich |
| część Appalachów | starsze struktury paleozoiczne Ameryki Północnej |
| fragmenty Grenlandii i Irlandii | związane z dawnymi kolizjami kontynentalnymi |
Znaczenie w pytaniach egzaminacyjnych
Orogenezę kaledońską warto odróżniać od orogenezy alpejskiej, która utworzyła młode góry, np. Himalaje, Andy, Alpy, Karpaty, Kaukaz i Atlas. W pytaniach porównawczych Góry Skandynawskie zwykle wskazują na orogenezę kaledońską, a Himalaje i Andy na orogenezę alpejską.
Zapamiętaj
Jeśli w odpowiedzi pojawiają się Góry Skandynawskie, myśl o orogenezie kaledońskiej. Jeśli pojawiają się Himalaje, Andy, Alpy, Kaukaz lub Atlas, najczęściej chodzi o orogenezę alpejską.