Polimorfizm minerałów

Polimorfizm to zjawisko występowania tej samej substancji chemicznej w postaci różnych minerałów, które mają ten sam wzór chemiczny, ale inną budowę krystaliczną. Różnice w strukturze powodują odmienne właściwości fizyczne, np. twardość, gęstość, pokrój kryształów lub łupliwość.

Przykłady polimorfów

• diament i grafit – oba mają wzór chemiczny C, ale diament jest bardzo twardy, a grafit miękki i łupliwy,
• piryt i markasyt – oba mają wzór FeS₂, ale różnią się układem krystalograficznym,
• kalcyt i aragonit – oba mają wzór CaCO₃, lecz inną strukturę krystaliczną.

Czego polimorfizm nie oznacza?

Polimorfami nie są minerały, które mają różny skład chemiczny. Przykładem są gips i anhydryt:
- gips: CaSO₄·2H₂O,
- anhydryt: CaSO₄.

Różnią się obecnością wody krystalizacyjnej, więc nie mają tego samego wzoru chemicznego.

Znaczenie w zadaniach egzaminacyjnych

W pytaniach o minerały o tym samym lub różnym wzorze chemicznym należy najpierw porównać wzory. Jeśli wzór jest identyczny, a minerały są różne, zwykle chodzi o polimorfizm. Jeśli we wzorze pojawia się np. woda krystalizacyjna, jak w gipsie, oznacza to inny skład chemiczny.