Pumeks

Co to jest pumeks?

Pumeks to lekka, silnie porowata skała wulkaniczna powstająca z lawy bardzo bogatej w gazy. Gdy taka lawa zostaje gwałtownie wyrzucona w powietrze podczas erupcji, ciśnienie szybko spada, gazy rozprężają się, a stop skalny zastyga w postaci spienionej masy.

Jak powstaje pumeks?

Pumeks tworzy się najczęściej z kwaśnej lub pośredniej lawy, bogatej w krzemionkę i składniki lotne. Podczas erupcji:
- lawa zostaje wyrzucona z wulkanu,
- zawarte w niej gazy tworzą liczne pęcherzyki,
- stop szybko stygnie i utrwala porowatą strukturę,
- powstaje lekka skała o wyglądzie zastygłej piany.

Cechy rozpoznawcze

Pumeks jest zwykle:
- bardzo porowaty,
- lekki, często może unosić się na wodzie,
- jasny: biały, szary, żółtawy lub kremowy,
- szorstki w dotyku,
- zbudowany głównie ze szkliwa wulkanicznego.

Różnica między pumeksem a scorią

Pumeks i scoria są skałami porowatymi, ale różnią się składem i wyglądem. Pumeks jest zwykle jaśniejszy, lżejszy i powstaje najczęściej z law kwaśnych. Scoria jest ciemniejsza, cięższa i wiąże się częściej z lawami zasadowymi, np. bazaltowymi.

Znaczenie egzaminacyjne

Jeżeli w pytaniu pojawia się opis: zastygnięcie wyrzuconej w powietrze lawy bogatej w gazy, należy skojarzyć go z pumeksem. Fumarola nie jest skałą, lecz miejscem wydobywania się gazów, a bomba wulkaniczna to większy fragment lawy wyrzucony podczas erupcji.