Skały plutoniczne
Słownik kwalifikacji GIW.06 - Wykonywanie prac geologicznych
Skały plutoniczne, czyli skały głębinowe, to skały magmowe powstające z magmy krystalizującej głęboko pod powierzchnią Ziemi. Magma stygnie tam bardzo wolno, dlatego minerały mają czas na wykształcenie dobrze widocznych kryształów.
Cechy skał plutonicznych
Najważniejsze cechy rozpoznawcze:
- powstają w głębi skorupy ziemskiej,
- mają zwykle strukturę jawnokrystaliczną,
- kryształy minerałów są widoczne gołym okiem,
- tworzą duże ciała magmowe, np. batolity, lakolity, lopolity i pnie magmowe.
Przykłady
Do skał plutonicznych należą między innymi:
- granit – skała kwaśna, zawiera głównie kwarc, skalenie i miki,
- dioryt – skała obojętna, zbudowana głównie z plagioklazów i minerałów ciemnych,
- gabro – skała zasadowa,
- sjenit – skała pośrednia, zwykle uboga w kwarc.
W pytaniu egzaminacyjnym granit i dioryt należy więc zakwalifikować jako skały plutoniczne, a nie wulkaniczne, żyłowe ani piroklastyczne.
Różnica względem innych skał magmowych
Skały wulkaniczne powstają z lawy na powierzchni Ziemi i zwykle mają drobne kryształy lub szkliwo. Skały żyłowe krystalizują w szczelinach skalnych, na mniejszych głębokościach niż plutoniczne. Skały piroklastyczne powstają z materiału wyrzuconego podczas erupcji wulkanicznej, np. popiołów i bomb wulkanicznych.