Wulkan

Co to jest wulkan?

Wulkan to miejsce na powierzchni Ziemi, przez które wydostają się produkty magmowe: lawa, gazy wulkaniczne oraz materiały piroklastyczne, np. popiół, lapille i bomby wulkaniczne. Wulkany powstają najczęściej na granicach płyt litosfery, ale mogą też występować nad tzw. plamami gorąca.

Cechy rozpoznawcze wulkanu na zdjęciu satelitarnym

Na zdjęciach satelitarnych wulkan często ma charakterystyczny wygląd:
- stożkowaty kształt z wyraźnym centrum,
- krater lub kalderę na szczycie,
- promienisty układ żlebów i dolin na zboczach,
- kontrast barw: ciemne potoki lawowe, jasny śnieg lub popioły,
- izolowane wzniesienie wyróżniające się z otoczenia.

W pytaniach egzaminacyjnych wulkan można odróżnić od huraganu, lodowca czy suszy po tym, że tworzy zwartą, zwykle kolistą lub stożkową formę terenową. Huragan ma spiralny układ chmur, lodowiec alpejski jest wydłużony i związany z doliną górską, a susza objawia się rozległym przesuszeniem roślinności i gleb.

Główne typy wulkanów

• tarczowe – szerokie, o łagodnych stokach, zbudowane z rzadkiej lawy bazaltowej,
• stratowulkany – strome stożki z naprzemianległych warstw lawy i materiału piroklastycznego,
• stożki żużlowe – mniejsze formy zbudowane głównie z materiałów okruchowych.

Znaczenie geologiczne

Wulkany dostarczają informacji o budowie wnętrza Ziemi, składzie magmy i aktywności tektonicznej. Są też źródłem skał wulkanicznych, takich jak bazalt, andezyt, tuf czy pumeks.