Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
Słownik kwalifikacji GIW.06 - Wykonywanie prac geologicznych
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, nazywana też Jurą Krakowsko-Częstochowską, to obszar położony między Krakowem a Częstochową. Jest jednym z najważniejszych regionów krasowych w Polsce i słynie z bardzo dużego zróżnicowania form krasowych.
Dlaczego występuje tu kras?
Podłoże wyżyny budują głównie wapienie jurajskie, czyli skały węglanowe podatne na rozpuszczanie przez wodę zawierającą dwutlenek węgla. Woda opadowa wnika w szczeliny skał, stopniowo je poszerza i tworzy charakterystyczne formy krasowe.
Typowe formy krasowe
Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej występują między innymi:
- jaskinie, np. Jaskinia Łokietka, Jaskinia Ciemna,
- ostańce wapienne, czyli samotne skałki wystające ponad powierzchnię terenu,
- doliny krasowe, często o stromych zboczach,
- leje krasowe,
- wywierzyska, czyli miejsca wypływu wód podziemnych,
- formy naciekowe w jaskiniach, np. stalaktyty i stalagmity.
Znaczenie egzaminacyjne
W pytaniach egzaminacyjnych Wyżyna Krakowsko-Częstochowska jest klasyczną odpowiedzią, gdy pojawia się temat największego zróżnicowania form krasowych w Polsce. Wynika to z dużego udziału wapieni jurajskich, silnej szczelinowatości skał oraz długotrwałego działania procesów krasowych.
Jak zapamiętać?
Hasło pomocnicze: Jura = wapienie = kras. Jeśli w pytaniu pojawiają się jaskinie, ostańce wapienne i bogactwo form krasowych, najczęściej chodzi o Wyżynę Krakowsko-Częstochowską.