Zapadanie osi fałdu
Słownik kwalifikacji GIW.06 - Wykonywanie prac geologicznych
Zapadanie osi fałdu to kierunek, w którym oś fałdu obniża się w przestrzeni. Oś fałdu jest linią przebiegającą przez przeguby fałdu, czyli miejsca największego wygięcia warstw skalnych. Na mapie geologicznej jej położenie odczytuje się z układu wychodni warstw.
Jak rozpoznać oś fałdu na mapie?
Na mapie fałdowej warstwy tworzą często łukowate lub soczewkowate pasy wychodni. Oś fałdu przebiega zwykle:
- wzdłuż środka symetrii tych łuków,
- przez miejsca największego zakrzywienia granic warstw,
- równolegle do wydłużenia struktur fałdowych.
Jeżeli na mapie widoczne są powtarzające się pasy tych samych warstw, można wyznaczyć przebieg osi antykliny lub synkliny.
Jak określić kierunek zapadania osi?
Kierunek zapadania osi ustala się na podstawie tego, w którą stronę struktura fałdowa się zamyka lub zwęża. Przy interpretacji trzeba uwzględnić kolejność stratygraficzną warstw, np. czy w środku struktury występują warstwy starsze czy młodsze.
W praktyce egzaminacyjnej należy:
- odczytać kierunki świata na mapie,
- rozpoznać układ warstw i przebieg osi fałdu,
- sprawdzić, w którą stronę osie struktur są nachylone, czyli zapadają.
Przykład zastosowania
Jeżeli osie fałdów na fragmencie mapy są wydłużone ukośnie i ich obniżanie następuje ku górnej prawej części mapy, to zapadają one w kierunku północno-wschodnim.
Najważniejsze do zapamiętania
- Oś fałdu to linia związana z przegubem fałdu.
- Zapadanie osi oznacza kierunek jej obniżania.
- Na mapie kierunek ten odczytuje się z geometrii wychodni warstw.
- W pytaniach mapowych zawsze trzeba połączyć analizę kształtu warstw z kierunkami świata.