Co to jest konwergometr?
Konwergometr to przyrząd służący do pomiaru konwergencji wyrobiska, czyli zaciskania się wyrobiska górniczego. W praktyce oznacza to pomiar zmian odległości między wybranymi punktami na obrysie wyrobiska, np. między stropem a spągiem albo między przeciwległymi ociosami.
Co mierzy konwergometr?
Konwergometr mierzy zmniejszanie się przekroju poprzecznego wyrobiska pod wpływem ciśnienia górotworu. Wyniki pomiarów pozwalają ocenić, czy obudowa pracuje prawidłowo i czy nie występuje nadmierne odkształcanie wyrobiska.
Typowe kierunki pomiaru to:
- pionowy — między stropem a spągiem,
- poziomy — między lewym i prawym ociosem,
- ukośny — między punktami kontrolnymi rozmieszczonymi na obrysie wyrobiska.
Zastosowanie w kopalni
Konwergometr stosuje się szczególnie tam, gdzie występują duże naciski górotworu, zagrożenie deformacją wyrobiska lub potrzeba kontroli pracy obudowy. Regularne pomiary pomagają wykryć niebezpieczne zaciskanie wyrobiska i podjąć działania profilaktyczne, np. wzmocnienie obudowy.
Ważne rozróżnienie egzaminacyjne
Konwergometr mierzy zaciskanie wyrobiska. Nie należy go mylić z:
- penetrometrem — służy do badania oporu penetracji lub właściwości skał/gruntu,
- teodolitem — służy do pomiarów geodezyjnych kątów,
- wskaźnikiem rozwarstwień — służy do kontroli rozwarstwiania skał, zwłaszcza w stropie.