Profilaktyka tąpaniowa to zespół działań organizacyjnych i technicznych stosowanych w kopalniach podziemnych w celu zmniejszenia zagrożenia tąpaniami. Tąpnięcie jest gwałtownym zniszczeniem struktury górotworu lub pokładu, związanym z nagłym wyzwoleniem nagromadzonej energii sprężystej.
Cel profilaktyki
Celem profilaktyki jest:
- obniżenie naprężeń w górotworze,
- kontrolowane odprężenie calizny węglowej lub skał,
- ograniczenie skutków ewentualnego tąpnięcia,
- zapewnienie bezpieczeństwa załogi i ciągłości robót górniczych.
Przykładowe metody profilaktyki
Do metod redukcji zagrożenia tąpaniami należą między innymi:
- strzelanie wstrząsowe – wykonywanie robót strzałowych w celu wywołania kontrolowanych wstrząsów i odprężenia górotworu,
- strzelanie torpedujące – wykonywanie długich otworów strzałowych, które osłabiają i odprężają caliznę,
- nawadnianie calizny węglowej – wtłaczanie wody do pokładu węgla, co zmienia jego właściwości mechaniczne i zmniejsza skłonność do gwałtownego pękania,
- ukierunkowane hydroszczelinowanie – wytwarzanie szczelin w górotworze za pomocą cieczy pod ciśnieniem, aby sterować rozkładem naprężeń.
Ważne na egzaminie
Jeżeli w pytaniu pojawiają się metody takie jak strzelanie wstrząsowe, strzelanie torpedujące, nawadnianie calizny lub hydroszczelinowanie, należy kojarzyć je przede wszystkim z profilaktyką zagrożenia tąpaniami, a nie z zagrożeniem metanowym, pożarowym ani wyrzutami gazów i skał.