Tlenek węgla CO jest gazem bardzo niebezpiecznym w wyrobiskach podziemnych. Jest bezbarwny, bezwonny i silnie toksyczny, dlatego jego obecności nie można wykryć zmysłami. W kopalni CO ma szczególne znaczenie, ponieważ może być sygnałem pożaru lub samozagrzewania się węgla.
Źródła tlenku węgla
Tlenek węgla może powstawać w wyniku:
- niepełnego spalania materiałów palnych,
- pożarów maszyn, taśm, kabli lub obudowy,
- samozagrzewania i samozapalenia węgla,
- robót strzałowych,
- pracy silników spalinowych, jeśli są stosowane w danym zakładzie.
Jednostki i interpretacja
CO może być podawany jako:
- stężenie procentowe lub w ppm,
- ilość gazu w strumieniu powietrza, np. dm3/min.
W kontekście definicji pożaru podziemnego kluczowa jest ta druga wartość. Jeżeli w rejonowym strumieniu powietrza ilość CO przekracza 25 dm3/min, traktuje się to jako spełnienie kryterium pożaru podziemnego.
Znaczenie dla bezpieczeństwa
CO wiąże się z hemoglobiną we krwi znacznie łatwiej niż tlen, przez co ogranicza transport tlenu w organizmie. Zatrucie może prowadzić do bólu głowy, osłabienia, utraty przytomności, a nawet śmierci. Dlatego w kopalniach stosuje się pomiary atmosfery kopalnianej, systemy alarmowe oraz procedury wycofania ludzi z zagrożonego rejonu.