Zagrożenie wyrzutami gazów i skał występuje wtedy, gdy w górotworze nagromadzona jest energia sprężysta oraz gaz pod ciśnieniem, najczęściej metan lub dwutlenek węgla. Nagłe uwolnienie tej energii może spowodować gwałtowne wyrzucenie węgla, skał i gazu do wyrobiska.
Typowe oznaki zagrożenia
Do objawów mogących świadczyć o zagrożeniu wyrzutowym należą:
- odpadanie lub odpryskiwanie węgla z ociosów i czoła przodka,
- trzaski, stuki i inne dźwięki dochodzące z głębi calizny węglowej,
- wydmuchy zwiercin podczas wiercenia otworów badawczych,
- wypływ lub wydmuch gazu z otworów,
- zaciskanie wiertła, zwiększony opór wiercenia,
- nagłe zmiany ilości wydzielającego się gazu.
Znaczenie wiercenia badawczego
W pytaniach egzaminacyjnych ważną wskazówką jest opis wiercenia otworów badawczych wiertarkami obrotowymi, np. wiertłem o średnicy 42 mm. Jeśli podczas takiego wiercenia występują wydmuchy zwiercin i gazów, jest to sygnał zagrożenia wyrzutami gazów i skał, a nie zagrożenia pożarowego, wodnego ani typowo zawałowego.
Dlaczego jest to niebezpieczne?
Wyrzut może nastąpić gwałtownie i bez długiego ostrzeżenia. Powoduje zasypanie wyrobiska, zniszczenie obudowy i urządzeń, a także nagłe zwiększenie stężenia gazów w atmosferze kopalnianej.
Zapamiętaj
Jeżeli w przodku pojawiają się odgłosy z calizny, odpadanie węgla oraz wydmuchy zwiercin i gazu podczas wiercenia, należy kojarzyć je z zagrożeniem wyrzutami gazów i skał.