Kompensata niedoborów i nadwyżek inwentaryzacyjnych polega na wzajemnym rozliczeniu braków i nadwyżek ujawnionych podczas inwentaryzacji. Stosuje się ją wtedy, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że różnice powstały np. przez pomyłkę przy przyjmowaniu, wydawaniu, liczeniu lub oznaczaniu podobnych materiałów.
Kiedy można dokonać kompensaty?
Kompensata jest dopuszczalna, gdy spełnione są łącznie najważniejsze warunki:
- niedobór i nadwyżka dotyczą podobnych składników majątku, np. materiałów o podobnym wyglądzie, przeznaczeniu lub opakowaniu,
- różnice dotyczą tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej,
- powstały w tym samym miejscu, np. w tym samym magazynie,
- zostały ujawnione w tej samej inwentaryzacji lub w tym samym okresie rozliczeniowym,
- można logicznie wyjaśnić, że jedna różnica mogła powstać kosztem drugiej.
W pytaniach egzaminacyjnych najczęściej chodzi o zapamiętanie, że kompensować można niedobory i nadwyżki podobnych materiałów, za które odpowiada ta sama osoba odpowiedzialna za magazyn.
Kiedy kompensata nie jest dopuszczalna?
Nie kompensuje się różnic, gdy dotyczą:
- zupełnie różnych materiałów,
- różnych osób materialnie odpowiedzialnych,
- różnych magazynów bez wspólnej odpowiedzialności,
- braków zawinionych, np. kradzieży lub celowego działania.
Przykład
W magazynie wykazano niedobór 10 sztuk śrub typu A oraz nadwyżkę 10 sztuk bardzo podobnych śrub typu B. Oba rodzaje były przechowywane w tym samym magazynie i odpowiadała za nie ta sama osoba. Można rozważyć kompensatę, ponieważ prawdopodobnie doszło do pomyłki w ewidencji lub wydaniu materiałów.