Przejdź do głównej treści

Przeliczniki energetyczne Atwatera

Słownik kwalifikacji HGT.02 - Przygotowanie i wydawanie dań

Przeliczniki (współczynniki) Atwatera to stałe wartości, które mówią, ile energii dostarcza organizmowi 1 gram białka, tłuszczu i węglowodanów. Dzięki nim wartość energetyczną posiłku oblicza się z jego składu: 1 g białka = 4 kcal, 1 g węglowodanów = 4 kcal, 1 g tłuszczu = 9 kcal.

Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego chemika Wilbura O. Atwatera, który na przełomie XIX i XX wieku badał energię wykorzystywaną przez organizm z pożywienia.

Wartości przeliczników

Składnikkcal z 1 gkJ z 1 g
białko417
węglowodany przyswajalne417
tłuszcz937
alkohol etylowy729

Tłuszcz dostarcza ponad dwa razy więcej energii niż białko i węglowodany, dlatego nawet niewielki jego dodatek wyraźnie podnosi kaloryczność potrawy. 1 kcal to ok. 4,18 kJ.

Wzór

[ E = 4 \cdot B + 4 \cdot W + 9 \cdot T ]

gdzie (E) to wartość energetyczna w kcal, a (B), (W), (T) - masa białka, węglowodanów i tłuszczu w gramach.

Przykład 1 - wartość energetyczna posiłku

Posiłek zawiera 20 g białka, 100 g węglowodanów i 40 g tłuszczu.

  • białko: 20 · 4 = 80 kcal
  • węglowodany: 100 · 4 = 400 kcal
  • tłuszcz: 40 · 9 = 360 kcal

Razem: 80 + 400 + 360 = 840 kcal.

Przykład 2 - porcja mięsa

100 g mięsa zawiera 14 g białka i 7 g tłuszczu: 14 · 4 + 7 · 9 = 56 + 63 = 119 kcal.

Przykład 3 - obliczenie odwrotne

Ile gramów tłuszczu powinna zjeść osoba, której zapotrzebowanie wynosi 3000 kcal, jeśli 30% energii ma pochodzić z tłuszczu?

  • energia z tłuszczu: 3000 · 0,3 = 900 kcal
  • masa tłuszczu: 900 : 9 = 100 g

Analogicznie 400 kcal z samych węglowodanów to 400 : 4 = 100 g węglowodanów.

Typowe błędy

  • dodawanie gramów zamiast kilokalorii - najpierw każdy składnik mnoży się przez przelicznik, dopiero potem sumuje,
  • liczenie tłuszczu po 4 kcal - tłuszcz zawsze po 9,
  • pominięcie przeliczenia na porcję - jeśli tabela podaje skład na 100 g, a porcja ma np. 200 g, wynik trzeba pomnożyć przez 2.

Na egzaminie

W HGT.02 zadania podają skład potrawy (często w tabeli na 100 g produktu) i każą obliczyć wartość energetyczną porcji albo ilość składnika potrzebną do uzyskania danej liczby kilokalorii. W treści zwykle są przypomniane przeliczniki 4 - 4 - 9, ale warto znać je na pamięć.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja