Kategoryzacja obiektów hotelarskich

Czym jest kategoryzacja obiektów hotelarskich?

Kategoryzacja obiektów hotelarskich to urzędowe zaszeregowanie obiektu do określonego rodzaju i kategorii (np. hotel ⭐⭐⭐, pensjonat ⭐⭐, kemping ⭐⭐⭐⭐). W Polsce zasady te wynikają z ustawy o usługach hotelarskich (dawniej: o usługach turystycznych) oraz rozporządzenia w sprawie obiektów hotelarskich.

Celem kategoryzacji jest zapewnienie gościom rzetelnej informacji o standardzie i zakresie usług obiektu — gość wie, czego może się spodziewać po hotelu 3-gwiazdkowym, a czego po 5-gwiazdkowym. To podstawowy temat w kwalifikacji HGT.06 (Realizacja usług w recepcji).

Główne zadanie kategoryzacji

Głównym zadaniem kategoryzacji obiektów noclegowych jest:

• ujednolicenie standardów w obiektach tego samego rodzaju i kategorii,
• ochrona klienta — gość dostaje wiarygodną informację o jakości,
• uporządkowanie rynku usług hotelarskich,
• umożliwienie porównania obiektów między sobą.

W pytaniach CKE „celem kategoryzacji jest..." → zapewnienie gościom informacji o standardzie obiektu i zakresie świadczonych usług (oraz ujednolicenie wymagań).

Rodzaje obiektów hotelarskich

Zgodnie z ustawą o usługach hotelarskich wyróżnia się 8 rodzajów obiektów hotelarskich:

Hotele, motele, pensjonaty — gwiazdki (1–5)

Te trzy rodzaje oznacza się gwiazdkami od 1 do 5. Im więcej gwiazdek, tym wyższy standard.

Kempingi — gwiazdki (1–4)

Kempingi mają 4 kategorie oznaczone gwiazdkami (od 1 do 4 gwiazdek). To częste pytanie egzaminacyjne — kemping ma maksymalnie 4 gwiazdki, a nie 5.

Domy wycieczkowe i schroniska młodzieżowe — cyfry rzymskie

Obiekty te kategoryzuje się trzema kategoriami oznaczonymi cyframi rzymskimi: I, II, III. To również typowe pytanie CKE — „obiekty z trzema kategoriami oznaczonymi cyframi rzymskimi" to domy wycieczkowe i schroniska młodzieżowe.

Co NIE jest obiektem hotelarskim

Zgodnie z ustawą, obiektami hotelarskimi są wymienione wyżej rodzaje. NIE są obiektami hotelarskimi (mimo że oferują nocleg):

• kwatery agroturystyczne,
• pokoje gościnne (wynajem prywatny),
• apartamenty na wynajem krótkoterminowy,
• hostele (nie są osobnym rodzajem w ustawie),
• ośrodki wczasowe, sanatoria (inne przepisy).

To „inne obiekty świadczące usługi hotelarskie" — nie podlegają kategoryzacji gwiazdkowej, ale muszą spełniać minimalne wymagania sanitarne.

Kto nadaje kategorię? — marszałek województwa

Właściciel lub przedsiębiorca prowadzący zakład hotelarski składa wniosek o zaszeregowanie obiektu do rodzaju i nadanie kategorii do marszałka województwa właściwego ze względu na położenie obiektu.

To marszałek województwa:

• przyjmuje wniosek,
• przeprowadza (przez zespół oceniający) ocenę obiektu,
• wydaje decyzję administracyjną o zaszeregowaniu i nadaniu kategorii (liczby gwiazdek),
• prowadzi ewidencję obiektów hotelarskich.

Nie myl kompetencji

To bardzo częste pytanie egzaminacyjne — łatwo pomylić organy:

• marszałek województwa — przyjmuje wniosek i nadaje kategorię konkretnemu obiektowi (hotel, motel, pensjonat, kemping),
• minister właściwy ds. turystyki — określa przepisy i wymagania kategoryzacyjne (rozporządzenie), ale NIE nadaje kategorii pojedynczemu hotelowi,
• wojewoda — nie zajmuje się standardową kategoryzacją,
• starosta / burmistrz / wójt — kategoryzuje „inne obiekty" (pola biwakowe i obiekty niehotelarskie na swoim terenie), ale nie hotele.

Odpowiedź na „do kogo właściciel składa wniosek o zakwalifikowanie zakładu hotelarskiego do kategorii" to zawsze marszałek województwa.

Czego dotyczy ocena kategoryzacyjna?

Podczas kategoryzacji sprawdza się m.in.:

• wyposażenie pokoi i łazienek (meble, sprzęt, udogodnienia),
• minimalne powierzchnie pokoi i pomieszczeń ogólnodostępnych,
• zakres usług recepcyjnych (czas pracy recepcji, usługi dodatkowe),
• standard części ogólnodostępnych (hall, gastronomia, sale),
• wyposażenie techniczne (klimatyzacja, winda, telefon),
• usługi dodatkowe (room service, pralnia, gastronomia),
• bezpieczeństwo i higiena,
• kwalifikacje i ubiór personelu.

Wymagania zależne od kategorii (gwiazdek)

Im wyższa kategoria, tym więcej wymagań obowiązkowych. Oto najważniejsze progi (typowe pytania CKE):

Room service (usługa pokojowa)

• obowiązkowy w hotelach 4★ i 5★ (całodobowo w 5★, w ograniczonym zakresie w 4★),
• w niższych kategoriach nieobowiązkowy.

Minibar

• minibar w jednostce mieszkalnej jest wymagany w hotelach 4★ i 5★,
• w niższych kategoriach opcjonalny.

(Minibar to mała lodówka w pokoju z płatnymi napojami i przekąskami — gość płaci za to, co skonsumuje, przy wymeldowaniu. Korzystanie z minibaru jest płatne według cennika obiektu.)

Klimatyzacja w części ogólnodostępnej

• klimatyzacja w hallu recepcyjnym oraz salach gastronomicznych i wielofunkcyjnych jest wymagana w hotelach 4★ i 5★.

Zespół sal wielofunkcyjnych / konferencyjnych

• wymagany (dostosowany do specyfiki obiektu) w hotelach 5★ (oraz w niektórych 4★).

Dostęp do gorących napojów przez całą dobę

• obowiązek całodobowej dostępności gorących napojów dla gości dotyczy hoteli wszystkich kategorii (w odpowiednim zakresie — w niższych przez recepcję).

Usługi pralnicze (pranie, prasowanie, czyszczenie)

• usługi prania, prasowania i czyszczenia odzieży gości są wymagane w hotelach wyższych kategorii (4★, 5★),
• świadczone przez obiekt lub firmę zewnętrzną na zlecenie.

Jednolity ubiór (uniformy) służb hotelowych

• obowiązkowy jednolity strój służb dotyczy hoteli wyższych kategorii (4★, 5★).

Ambulatorium lekarskie

• ambulatorium / gabinet lekarski nie jest obligatoryjny nawet w hotelach 5★ — to częsta pułapka egzaminacyjna (odpowiedź: nie ma takiego obowiązku w standardowej kategoryzacji).

Stolik kawowy / okolicznościowy

• stolik kawowy w wyposażeniu pokoju pojawia się w hotelach wyższych kategorii (zwykle od 3★ wzwyż, zależnie od wymagań).

Bezpośrednie wejście do hallu recepcyjnego z zewnątrz

• wymóg bezpośredniego dostępu do hallu recepcyjnego z zewnątrz dotyczy hoteli (jako rodzaju obiektu) — odróżnia hotel od obiektu, gdzie recepcja jest głęboko w środku.

Minimalne powierzchnie

Kategoryzacja określa minimalne powierzchnie pokoi i pomieszczeń. Przykłady:

• pokój 1-osobowy w hotelu 4★ — min. ok. 14 m² (wartości rosną z kategorią),
• hall recepcyjny w hotelu 3★ z 80 jednostkami — minimalna powierzchnia rośnie wraz z liczbą pokoi (oblicza się ją wg wskaźnika z rozporządzenia).

Szczegółowe wartości i sposób obliczania znajdziesz w haśle minimalna powierzchnia pokoju hotelowego.

Usługi w recepcji — niezależne od kategorii

Niektóre usługi recepcji są dostępne niezależnie od kategorii hotelu — w każdym obiekcie:

• przyjmowanie i wydawanie korespondencji gości,
• udzielanie informacji turystycznej i o obiekcie,
• budzenie na życzenie,
• przechowywanie wartościowych przedmiotów (depozyt),
• przyjmowanie płatności, w tym kartą płatniczą (recepcjonista musi mieć możliwość przyjęcia płatności kartą).

Zmiana pościeli i sprzątanie

Standardy higieniczne są częścią kategoryzacji. Zmiana pościeli:

• codziennie lub na życzenie gościa w hotelach wyższych kategorii,
• w niższych — co kilka dni i przy zmianie gościa.

Współcześnie wiele hoteli stosuje politykę „pościel zmieniana na życzenie" również ze względów ekologicznych. Powiązane tematy obsługowe opisuje hasło o służbie pięter.

Częste pomyłki — nie myl tego!

• marszałek województwa ≠ minister — marszałek nadaje kategorię obiektowi, minister tylko ustala przepisy.
• marszałek ≠ wojewoda ≠ starosta — hotele/motele/pensjonaty/kempingi kategoryzuje marszałek; „inne obiekty" (pola biwakowe) — wójt/burmistrz/prezydent miasta.
• kemping ma 4 gwiazdki, nie 5 — hotele, motele i pensjonaty mają do 5, kemping maksymalnie 4.
• domy wycieczkowe i schroniska młodzieżowe = cyfry rzymskie (I, II, III), a nie gwiazdki.
• room service i minibar = od 4★ — nieobowiązkowe w niższych kategoriach.
• ambulatorium lekarskie NIE jest obowiązkowe nawet w 5★ — popularna pułapka.
• kwatery agroturystyczne i pokoje gościnne to NIE obiekty hotelarskie — to „inne obiekty świadczące usługi hotelarskie".
• gwiazdki przyznaje państwo (marszałek), nie sam hotel — hotel nie może sam „nadać sobie" gwiazdek; to chronione prawem.
• kategoria ≠ standard sieci — gwiazdki to kategoria urzędowa, a marki sieci (np. „premium", „luxury") to oznaczenia handlowe.

Najważniejsze do zapamiętania

Kategoryzacja obiektów hotelarskich to urzędowe zaszeregowanie obiektu do rodzaju i kategorii. Wniosek składa się do marszałka województwa, który nadaje kategorię (minister tylko ustala przepisy). Hotele, motele, pensjonaty mają 5 gwiazdek (1–5), kempingi — 4 gwiazdki, a domy wycieczkowe i schroniska młodzieżowe — 3 kategorie cyframi rzymskimi (I, II, III). Im wyższa kategoria, tym więcej wymagań obowiązkowych: room service, minibar, klimatyzacja, usługi pralnicze, uniformy pojawiają się głównie od 4★. Ambulatorium lekarskie nie jest obowiązkowe w żadnej kategorii.