Walory antropogeniczne
Słownik kwalifikacji HGT.07 - Przygotowanie imprez i usług turystycznych
Walory antropogeniczne to walory turystyczne stworzone przez człowieka - zabytki, muzea, obiekty techniki, miejsca pamięci, a także kultura ludowa i wydarzenia kulturalne. Nazywa się je również walorami pozaprzyrodniczymi albo kulturowymi, w odróżnieniu od walorów przyrodniczych, które ukształtowała natura.
Miejsce w podziale walorów turystycznych
W polskiej geografii turyzmu walory turystyczne dzieli się zwykle według ich przeznaczenia na:
- wypoczynkowe - sprzyjają odpoczynkowi (czyste powietrze, cisza, plaża, las),
- krajoznawcze - przyciągają tych, którzy chcą coś poznać i zobaczyć,
- specjalistyczne - umożliwiają uprawianie turystyki kwalifikowanej, np. narciarstwa, żeglarstwa, wspinaczki czy nurkowania.
Walory krajoznawcze dzieli się dalej według pochodzenia na przyrodnicze i antropogeniczne. Kryterium jest proste: czy obiekt powstał dzięki człowiekowi, czy dzięki przyrodzie.
Rodzaje walorów antropogenicznych
| Rodzaj | Przykłady |
|---|---|
| zabytki architektury i budownictwa | zamki, pałace, kościoły, krypty, twierdze, układy staromiejskie |
| muzea i zbiory | muzea sztuki, Muzeum Kinematografii w Łodzi, skanseny |
| obiekty techniki | śluzy, mosty, kanały, kopalnie, młyny, Kanał Augustowski |
| miejsca historyczne i martyrologii | pola bitew, pomniki, cmentarze, miejsca pamięci |
| kultura ludowa | rękodzieło, stroje, zwyczaje, budownictwo regionalne |
| wydarzenia i obiekty współczesne | festiwale, teatry, centra nauki, parki rozrywki |
Walory antropogeniczne a przyrodnicze
| Walory antropogeniczne | Walory przyrodnicze |
|---|---|
| muzeum, zamek, śluza, kopalnia | góry, wulkany, przełomy rzek, jaskinie |
| stare miasto, skansen | jeziora, wodospady, głazy narzutowe |
| festiwal, kultura regionu | parki narodowe, rezerwaty, źródła mineralne |
Uwaga na przypadki mieszane. Uzdrowisko wykorzystuje naturalne źródła mineralne (walor przyrodniczy), ale pijalnia czy park zdrojowy są dziełem człowieka. Ogród botaniczny i muzeum przyrody pokazują przyrodę, więc w zadaniach egzaminacyjnych traktuje się je jako propozycję dla osoby zainteresowanej przyrodą, a nie kulturą.
Na egzaminie
- Do walorów antropogenicznych należą muzea, krypty i twierdze; wulkany do nich nie należą.
- Prawidłowa para walorów antropogenicznych: Muzeum Kinematografii w Łodzi i śluza na Kanale Augustowskim - oba obiekty zbudował człowiek. Pary z Przełomem Dunajca, Cergową Górą, szczytem Mont Blanc albo źródłami mineralnymi w Dusznikach-Zdroju zawierają walor przyrodniczy.
- Gościowi, który chce poznać walory antropogeniczne regionu, recepcjonista poleca np. muzeum sztuki lokalnej, a nie park narodowy czy ogród botaniczny.