Lipoproteiny to cząsteczki transportujące tłuszcze we krwi, głównie cholesterol i triglicerydy. Ponieważ tłuszcze nie rozpuszczają się w wodzie, organizm przenosi je w postaci połączeń lipidów z białkami.
LDL — „zły cholesterol”
LDL oznacza lipoproteiny o niskiej gęstości. Ich zadaniem jest transport cholesterolu z wątroby do tkanek. Nadmiar frakcji LDL może odkładać się w ścianach naczyń krwionośnych i sprzyjać powstawaniu blaszek miażdżycowych.
Dlatego LDL określa się potocznie jako „zły cholesterol”. W pytaniach egzaminacyjnych sformułowanie „lipoproteiny o niskiej gęstości” zawsze należy kojarzyć z frakcją LDL.
HDL — „dobry cholesterol”
HDL to lipoproteiny o wysokiej gęstości. Transportują nadmiar cholesterolu z tkanek i naczyń krwionośnych z powrotem do wątroby, gdzie może zostać przetworzony lub usunięty z organizmu.
Z tego powodu HDL nazywa się „dobrym cholesterolem”.
Znaczenie w żywieniu
Na poziom cholesterolu wpływa m.in. sposób żywienia. W profilaktyce zaburzeń lipidowych zaleca się:
- ograniczenie tłuszczów nasyconych i tłuszczów trans,
- wybieranie olejów roślinnych zamiast tłuszczów zwierzęcych,
- spożywanie ryb, orzechów, nasion i produktów pełnoziarnistych,
- zwiększenie ilości warzyw i błonnika pokarmowego,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała.
Do zapamiętania
- LDL = lipoproteiny o niskiej gęstości = „zły cholesterol”.
- HDL = lipoproteiny o wysokiej gęstości = „dobry cholesterol”.
- LDL i HDL nie są kwasami omega-3 ani omega-6, tylko frakcjami lipoprotein.