Witamina A to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, niezbędna m.in. do prawidłowego widzenia, odporności oraz utrzymania zdrowej skóry i błon śluzowych. W pytaniach egzaminacyjnych jej niedobór często łączy się z objawem określanym jako ślepota nocna lub kurza ślepota.
Funkcje witaminy A
Witamina A uczestniczy w:
- procesie widzenia, zwłaszcza przy słabym oświetleniu,
- prawidłowym funkcjonowaniu nabłonków skóry i błon śluzowych,
- wspieraniu odporności organizmu,
- wzroście i rozwoju organizmu.
Niedobór witaminy A
Zbyt małe spożycie witaminy A może prowadzić do zaburzeń widzenia po zmroku. Jest to tzw. ślepota nocna, czyli trudność w widzeniu przy słabym świetle. Przy większych niedoborach mogą wystąpić także suchość skóry, rogowacenie naskórka, większa podatność na zakażenia oraz problemy z błonami śluzowymi.
Źródła witaminy A
Witamina A występuje w dwóch głównych formach:
- retinol - w produktach pochodzenia zwierzęcego, np. wątrobie, maśle, jajach, mleku i serach,
- prowitamina A, czyli beta-karoten - w produktach roślinnych, np. marchwi, dyni, szpinaku, jarmużu, morelach i papryce.
Ważne w gastronomii
Ponieważ witamina A rozpuszcza się w tłuszczach, jej przyswajanie poprawia dodatek tłuszczu do potraw, np. oleju, masła lub śmietany. W planowaniu jadłospisów warto łączyć warzywa bogate w beta-karoten z niewielką ilością tłuszczu. Należy też pamiętać, że nadmiar witaminy A z suplementów lub bardzo dużych ilości wątroby może być szkodliwy, ponieważ kumuluje się w organizmie.