Witaminy to związki organiczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie dostarczają energii jak białka, tłuszcze i węglowodany, ale regulują wiele procesów metabolicznych, odpornościowych i wzrostowych.
Podział witamin
Witaminy dzieli się na dwie główne grupy:
- rozpuszczalne w tłuszczach: A, D, E, K,
- rozpuszczalne w wodzie: witamina C oraz witaminy z grupy B.
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach mogą być magazynowane w organizmie, dlatego ich nadmiar bywa szkodliwy. Witaminy rozpuszczalne w wodzie zwykle nie są magazynowane w dużych ilościach, więc powinny być regularnie dostarczane z pożywieniem.
Główne źródła witamin
Najważniejszym źródłem wielu witamin są:
- warzywa,
- owoce,
- produkty pełnoziarniste,
- mleko i przetwory mleczne,
- jaja,
- ryby,
- oleje roślinne.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych brak warzyw i owoców w posiłku często oznacza niedobór witamin, a także błonnika i części składników mineralnych.
Znaczenie praktyczne
Posiłek złożony wyłącznie z pieczywa, masła, twarogu i herbaty dostarcza węglowodanów, tłuszczu i białka. Nie zawiera jednak istotnego dodatku warzywno-owocowego, dlatego jest niepełnowartościowy głównie z powodu braku witamin.