Port LPT

Port LPT — co to jest?

Port LPT (od ang. Line Print Terminal) to starszy port równoległy używany głównie do podłączania drukarek do komputera. Występował powszechnie w komputerach PC w latach 80. i 90., a w nowych komputerach został już praktycznie wyparty przez USB. Do dziś bywa jednak spotykany w urządzeniach przemysłowych, starszych drukarkach i sprzęcie serwisowym.

Na komputerze port LPT oznaczany był jako LPT1, LPT2, LPT3 itd. — w systemie Windows do dzisiaj można takie nazwy spotkać w konfiguracji drukarek. To jedno z podstawowych pojęć z kwalifikacji INF.02 (Administracja i eksploatacja systemów komputerowych, urządzeń peryferyjnych i lokalnych sieci komputerowych).

Charakterystyka portu LPT

Najważniejsze cechy:

• transmisja równoległa — kilka bitów (klasycznie 8) przesyłanych jednocześnie wieloma przewodami,
• standard opisany w IEEE 1284 (definiuje tryby: SPP, EPP, ECP),
• szybkość w nowszych trybach (ECP/EPP) do ok. 2 MB/s,
• oznaczenie w systemie operacyjnym: LPT1, LPT2, LPT3,
• status — port wycofany z nowych komputerów; w starszych konstrukcjach wciąż obecny,
• długość kabla — typowo do 3 m (sygnał szybko traci jakość na dłuższych przewodach).

Złącza fizyczne — DB-25 i Centronics 36

Port LPT używa dwóch różnych złączy po obu stronach kabla:

• DB-25 — złącze D-SUB z 25 pinami, w obudowie trapezowej, po stronie komputera,
• Centronics 36 — szerokie złącze z 36 stykami i zaciskami sprężynowymi, po stronie drukarki.

Kabel LPT ma więc na jednym końcu DB-25, a na drugim Centronics. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych:

• DB-25 to złącze portu równoległego (LPT) — to typowe pytanie,
• nie należy mylić DB-25 z DB-9 (port COM/szeregowy) ani z DE-15 (VGA).

Do czego służył port LPT?

Najczęstsze zastosowania:

• drukarki igłowe (mozaikowe) — domena LPT przez wiele lat,
• starsze drukarki laserowe i atramentowe,
• plotery kreślarskie,
• urządzenia przemysłowe i serwisowe (sterowniki, programatory),
• niektóre skanery w pojazdach diagnostycznych i sprzęcie laboratoryjnym.

Port LPT nie był standardowym złączem dla myszy, klawiatury ani monitora. Myszy i klawiatury korzystały z PS/2, USB lub dawniej portu COM. Monitory ze złączy VGA, DVI, HDMI lub DisplayPort.

Port LPT a port COM

To dwa różne porty, które bywają mylone, bo oba są „starymi portami" PC:

Port równoległy a USB

LPT jest portem równoległym, czyli przesyła kilka bitów danych jednocześnie, używając wielu przewodów (po jednym na każdy bit). USB jest portem szeregowym — przesyła bity jeden po drugim, ale dzięki wysokim częstotliwościom taktowania osiąga znacznie wyższe szybkości.

Adapter USB ↔ LPT

Jeśli komputer nie ma portu LPT, a trzeba podłączyć starszą drukarkę z interfejsem równoległym, używa się adaptera USB-LPT. Adapter ma z jednej strony wtyk USB-A (do komputera), a z drugiej Centronics 36 (do drukarki). Konwertuje sygnały USB na sygnały portu równoległego.

To typowe zastosowanie adaptera w pytaniach egzaminacyjnych:

Aby podłączyć drukarkę z interfejsem równoległym do komputera, który ma tylko porty USB, należy użyć adaptera USB-LPT.

Adaptery USB-LPT są wciąż produkowane i kosztują niewiele — pozwalają używać sprawnych, starych drukarek z nowoczesnym sprzętem.

Drukarka 3D — jakie złącze?

Drukarki 3D (np. w technologii FDM — Fused Deposition Modeling) nie używają portu LPT. Łączą się z komputerem najczęściej przez:

• USB (klasyczny przewód, bezpośrednio z komputera),
• kartę SD/microSD (zapis G-kodu i druk offline),
• Wi-Fi / Ethernet (drukarki sieciowe).

W pytaniach egzaminacyjnych dotyczących drukarek 3D poprawną odpowiedzią dla przewodowego połączenia jest zazwyczaj USB.

Tryby pracy LPT (IEEE 1284)

Norma IEEE 1284 zdefiniowała kilka trybów pracy portu LPT, które różnią się szybkością i kierunkiem transmisji:

• SPP (Standard Parallel Port) — klasyczny, jednokierunkowy, do ok. 150 kB/s,
• EPP (Enhanced Parallel Port) — dwukierunkowy, do ok. 2 MB/s, do urządzeń pamięci masowej i skanerów,
• ECP (Extended Capabilities Port) — dwukierunkowy z DMA, do ok. 2 MB/s, najszybszy w praktyce, używany m.in. do drukarek i skanerów.

Tryb pracy ustawiało się w BIOS-ie komputera.

Częste pomyłki — nie myl tego!

• LPT ≠ COM — LPT to równoległy (DB-25), COM to szeregowy (DB-9). „Stary port" to za mało, żeby je rozróżnić.
• DB-25 to LPT, DB-9 to COM — DB-25 też kiedyś było używane w COM (rzadko), ale w pytaniach „DB-25 jako złącze" odpowiedź to LPT (równoległy).
• LPT to nie USB — to przeciwieństwo. LPT równoległy, USB szeregowy. Pytanie „interfejs pracujący równolegle" → LPT, nie USB.
• drukarka 3D nie podłącza się przez LPT — to USB, SD, Wi-Fi/Ethernet.
• „port LPT" i „port LTP" — to ta sama rzecz, „LTP" to częsta literówka (poprawna nazwa: LPT od Line Print Terminal).
• kabel LPT ma dwa różne końce — DB-25 (komputer) i Centronics 36 (drukarka), nie symetryczne.
• adapter USB↔LPT służy do starszych urządzeń — nie do nowych drukarek, te mają już natywne USB.

Najważniejsze do zapamiętania

Port LPT to starszy port równoległy (IEEE 1284) używany głównie do drukarek. Po stronie komputera używa złącza DB-25, po stronie drukarki — Centronics 36. Przesyła kilka bitów jednocześnie, osiąga ok. 2 MB/s w trybach EPP/ECP. W nowych komputerach został zastąpiony przez USB. Aby podłączyć starą drukarkę LPT do nowego PC, używa się adaptera USB-LPT. Drukarka 3D korzysta z USB / SD / Wi-Fi, nie z LPT. Nie myl LPT z COM (port szeregowy, DB-9) ani DB-25 z DB-9.