Program rozruchowy (ang. bootloader) to oprogramowanie uruchamiane na bardzo wczesnym etapie startu komputera. Jego zadaniem jest załadowanie systemu operacyjnego do pamięci RAM i przekazanie mu sterowania.
Typowe przykłady programów rozruchowych to:
- GRUB – często używany w systemach Linux,
- LILO – starszy program rozruchowy dla Linuksa,
- NTLDR – używany w starszych systemach Windows, np. Windows NT, 2000, XP.
Jak działa rozruch komputera?
Po włączeniu komputera firmware płyty głównej, czyli BIOS lub UEFI, wykonuje podstawową inicjalizację sprzętu. Następnie szuka nośnika startowego, np. dysku SSD, HDD lub pendrive’a. Na tym nośniku znajduje program rozruchowy, który rozpoczyna ładowanie systemu operacyjnego.
W klasycznych komputerach z BIOS-em bootloader mógł znajdować się w sektorze rozruchowym dysku, np. w MBR. W nowszych komputerach z UEFI pliki rozruchowe są zwykle zapisane na specjalnej partycji EFI.
Do czego służy bootloader?
Program rozruchowy może:
- uruchamiać jeden system operacyjny,
- wyświetlać menu wyboru systemu, np. Windows lub Linux,
- przekazywać parametry startowe do jądra systemu,
- uruchamiać narzędzia diagnostyczne lub tryb awaryjny.
Ważne na egzaminie
Jeżeli w pytaniu pojawiają się nazwy GRUB, LILO lub NTLDR, należy skojarzyć je z procesem startu komputera. Nie są to sterowniki, firmware dysku ani programy do aktualizacji BIOS-u. To programy rozruchowe.