Klucz główny w SQL
Słownik kwalifikacji INF.03 - Tworzenie i administrowanie stronami i aplikacjami internetowymi oraz bazami danych
Klucz główny (inaczej klucz podstawowy, ang. PRIMARY KEY) to kolumna lub zestaw kolumn, który jednoznacznie identyfikuje każdy rekord w tabeli. Jego wartości muszą być unikalne i nie mogą być puste (NULL).

Dzięki kluczowi głównemu można wskazać dokładnie jeden wiersz, np. jednego ucznia, produkt albo zamówienie, nawet jeśli dwie osoby mają to samo imię i nazwisko. Tabela może mieć tylko jeden klucz główny.
Cechy klucza głównego
- unikalność - dwa rekordy nie mogą mieć tej samej wartości klucza,
- NOT NULL - każdy rekord musi mieć wartość klucza,
- jeden na tabelę - choć może się składać z kilku kolumn,
- stałość - wartość klucza nie powinna się zmieniać, bo odwołują się do niej inne tabele,
- serwer bazy danych automatycznie tworzy dla niego indeks, co przyspiesza wyszukiwanie.
Jak utworzyć klucz główny
Przy tworzeniu tabeli:
CREATE TABLE uczniowie (
id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
imie VARCHAR(50),
nazwisko VARCHAR(50)
);
AUTO_INCREMENT (w MySQL i MariaDB) sprawia, że baza sama nadaje kolejne numery 1, 2, 3… Nie jest to obowiązkowe - kluczem głównym może być też wartość tekstowa, np. numer PESEL albo kod produktu, jeśli gwarantuje unikalność.
Ten sam klucz można zapisać jako osobne ograniczenie na końcu definicji:
CREATE TABLE produkty (
kod CHAR(8),
nazwa VARCHAR(100),
PRIMARY KEY (kod)
);
Dodanie klucza do istniejącej tabeli:
ALTER TABLE produkty ADD PRIMARY KEY (kod);
Klucz złożony
Klucz główny może się składać z kilku kolumn - wtedy unikalna musi być ich kombinacja:
CREATE TABLE oceny_uczniow (
uczen_id INT,
przedmiot_id INT,
ocena INT,
PRIMARY KEY (uczen_id, przedmiot_id)
);
Ten sam uczeń może mieć wiele wierszy, ale każdy dla innego przedmiotu.
Klucz główny, UNIQUE i klucz obcy
| Pojęcie | Unikalne | Może być NULL | Ile w tabeli |
|---|---|---|---|
PRIMARY KEY | tak | nie | jeden |
UNIQUE | tak | tak (w MySQL wiele wierszy z NULL) | wiele |
klucz obcy (FOREIGN KEY) | nie musi | tak | wiele |
Klucz obcy to kolumna w innej tabeli, która przechowuje wartość klucza głównego i w ten sposób tworzy relację między tabelami (np. zamowienia.klient_id wskazuje na klienci.id).
Typowe pomyłki
- Klucz główny nie szyfruje danych i nie jest hasłem - tylko identyfikuje rekord.
- Klucz główny nie musi być liczbą ani mieć
AUTO_INCREMENT. - Klucz złożony to jeden klucz główny z kilku kolumn, a nie kilka kluczy głównych.
- Kolumny z danymi, które mogą się powtarzać (nazwisko, miasto), nie nadają się na klucz główny.
Na egzaminie
W INF.03 pytanie brzmi zwykle: „Wartość atrybutu pełniącego rolę klucza głównego…” - odpowiedź: musi być unikalna (i nie może być NULL). Częste są też zadania z poleceniem CREATE TABLE, w których trzeba wskazać poprawny zapis PRIMARY KEY, oraz zapytania łączące tabele przez klucz główny i obcy.