Lata nasienne to lata, w których drzewa danego gatunku wydają szczególnie obfity plon owoców lub nasion. W leśnictwie ma to duże znaczenie, ponieważ od urodzaju zależy możliwość pozyskania nasion do produkcji materiału sadzeniowego oraz naturalnego odnowienia lasu.
Częstotliwość obfitego owocowania
Gatunki drzew leśnych nie owocują obficie co roku. Różnią się rytmem występowania tzw. lat urodzaju:
- buk zwyczajny – obfite owocowanie występuje rzadko, zwykle co kilka lub kilkanaście lat,
- dąb szypułkowy i bezszypułkowy – lata obfitego urodzaju żołędzi również pojawiają się rzadko,
- sosna zwyczajna – owocuje częściej niż buk i dąb, dlatego zbiory nasion są bardziej regularne,
- brzoza brodawkowata – wytwarza nasiona stosunkowo często,
- modrzew europejski i jodła pospolita – mają okresowe urodzaje, ale nie są typowym przykładem najrzadszych obfitych zbiorów.
Dlaczego buk i dąb owocują rzadko?
Buk i dąb wytwarzają duże, energetycznie kosztowne owoce: bukiew i żołędzie. Drzewa potrzebują czasu, aby zgromadzić zasoby potrzebne do obfitego owocowania. Na urodzaj wpływają też warunki pogodowe, przymrozki, susza oraz stan zdrowotny drzewostanu.
Znaczenie dla gospodarki leśnej
Znajomość lat nasiennych pozwala:
- planować zbiór nasion,
- organizować produkcję szkółkarską,
- przewidywać skuteczność odnowień naturalnych,
- oceniać dostępność materiału siewnego danego gatunku.
W pytaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać, że buk zwyczajny i dąb szypułkowy należą do gatunków o najrzadszym występowaniu obfitych zbiorów owoców.