Pomnik przyrody to jedna z ustawowych form ochrony przyrody. Obejmuje pojedyncze twory przyrody żywej lub nieożywionej albo ich skupiska, które wyróżniają się szczególną wartością przyrodniczą, naukową, kulturową, historyczną lub krajobrazową.
Co może być pomnikiem przyrody?
Pomnikiem przyrody mogą być m.in.:
- pojedyncze stare lub okazałe drzewa,
- grupy drzew,
- aleje drzew,
- głazy narzutowe,
- źródła, skałki, jaskinie,
- inne obiekty o wyjątkowych cechach.
W pytaniach egzaminacyjnych ważne jest skojarzenie: wartościowa aleja drzew wyróżniająca się wiekiem, rozmiarami lub kształtem = pomnik przyrody.
Cel ochrony
Celem ustanowienia pomnika przyrody jest zachowanie konkretnego obiektu lub grupy obiektów w możliwie niezmienionym stanie. Ochrona dotyczy szczególnych cech, np. sędziwego wieku drzewa, obwodu pnia, nietypowego pokroju korony albo wartości krajobrazowej alei.
Zakazy i ograniczenia
Wobec pomnika przyrody mogą obowiązywać zakazy, np. niszczenia, uszkadzania, przekształcania terenu w jego pobliżu czy umieszczania tablic niezwiązanych z ochroną. Konkretne zakazy wynikają z aktu ustanawiającego ochronę.
Najważniejsze do zapamiętania
Jeżeli chroniony ma być konkretny obiekt przyrody, np. stare drzewo, grupa drzew lub aleja, najczęściej właściwą odpowiedzią jest pomnik przyrody, a nie rezerwat czy użytek ekologiczny.