Łożysko ślizgowe to element maszyny, w którym wał lub czop przemieszcza się względem panewki ruchem ślizgowym. Nie ma tu elementów tocznych, jak kulki czy wałeczki. Tarcie występuje bezpośrednio między współpracującymi powierzchniami albo przez warstwę środka smarnego.
Budowa i zasada pracy
Typowe łożysko ślizgowe składa się z:
- czopa wału,
- panewki lub tulei ślizgowej,
- ewentualnie warstwy smaru lub materiału samosmarnego.
Podczas pracy czop obraca się w panewce. Aby ograniczyć zużycie, stosuje się materiały o małym współczynniku tarcia oraz odpowiednie smarowanie.
Materiały na łożyska ślizgowe
Materiał dobiera się do obciążenia, prędkości, temperatury i warunków pracy. Stosuje się m.in.:
- brązy i stopy łożyskowe — do większych obciążeń,
- żeliwo i stale z warstwą ślizgową,
- tworzywa sztuczne — do lekkich i specjalnych zastosowań,
- materiały samosmarne.
Łożyska ślizgowe obciążone w niewielkim stopniu często wykonuje się z teflonu, czyli PTFE, ponieważ ma bardzo mały współczynnik tarcia i może pracować bez intensywnego smarowania.
Zalety i ograniczenia
Zalety łożysk ślizgowych to prosta budowa, cicha praca i możliwość przenoszenia dużych obciążeń przy dobrym smarowaniu. Wadą może być większe tarcie przy rozruchu oraz konieczność właściwego doboru materiału panewki.