Czym są naprężenia dopuszczalne?
Naprężenia dopuszczalne to największe naprężenia, jakie mogą wystąpić w elemencie maszyny podczas pracy, aby element był uznany za bezpieczny. Podaje się je najczęściej w MPa. Wartości te zależą od rodzaju materiału oraz sposobu obciążenia elementu.
W zadaniach egzaminacyjnych naprężenia dopuszczalne często odczytuje się bezpośrednio z tabeli. Należy zwrócić uwagę na dwa elementy:
- nazwę materiału, np. żeliwo Zl 200,
- rodzaj obciążenia, np. rozciąganie, zginanie, ścinanie lub ściskanie.
Typowe oznaczenia
W tabelach można spotkać następujące symbole:
- kᵣ – naprężenie dopuszczalne na rozciąganie,
- k_g – naprężenie dopuszczalne na zginanie,
- k_s – naprężenie dopuszczalne na ścinanie,
- k_c – naprężenie dopuszczalne na ściskanie.
Jeżeli pytanie dotyczy ściskania, należy odczytać wartość z kolumny k_c.
Przykład odczytu z tabeli
Dla materiału Zl 200 podano wartości:
- kᵣ = 55 MPa,
- k_g = 85 MPa,
- k_s = 70 MPa,
- k_c = 195 MPa.
Pytanie brzmi: „naprężenia dopuszczalne na ściskanie dla żeliwa Zl 200 wynoszą…”. Szukamy więc kolumny k_c, ponieważ oznacza ona ściskanie. Poprawna wartość to 195 MPa.
Na co uważać na egzaminie?
Najczęstszy błąd to pomylenie rodzaju obciążenia z inną kolumną tabeli. Nie wystarczy znaleźć materiał — trzeba jeszcze dobrać właściwy symbol naprężenia.