Pompa tłokowa jest pompą wyporową, w której ciecz jest przetłaczana dzięki ruchowi posuwisto-zwrotnemu tłoka w cylindrze. Podczas ruchu tłoka zmienia się objętość komory roboczej, co powoduje zasysanie i tłoczenie cieczy.
Zasada działania
Praca pompy tłokowej składa się zwykle z dwóch etapów:
- suw ssania – tłok zwiększa objętość komory, powstaje podciśnienie i ciecz wpływa przez zawór ssawny,
- suw tłoczenia – tłok zmniejsza objętość komory, ciecz jest wypychana przez zawór tłoczny.
Kierunek przepływu cieczy zapewniają zawory zwrotne: ssawny i tłoczny.
Cechy pompy tłokowej
Pompy tłokowe mogą uzyskiwać wysokie ciśnienia i są stosowane tam, gdzie potrzebne jest dokładne dozowanie cieczy lub praca przy dużym oporze instalacji. Ich wydajność zależy m.in. od średnicy tłoka, skoku tłoka, liczby suwów oraz szczelności układu.
Wydajność rzeczywista i teoretyczna
W praktyce rzeczywista wydajność pompy tłokowej jest mniejsza od teoretycznej. Wynika to ze strat objętościowych, np. przecieków przez uszczelnienia lub opóźnionego zamykania zaworów.
Do oceny pracy pompy wykorzystuje się sprawność objętościową:
n = Qr / Qt
gdzie Qr to wydajność rzeczywista, a Qt to wydajność teoretyczna. Jeśli n = 0,8, oznacza to, że pompa uzyskuje 80% swojej wydajności teoretycznej.