Przekładnia cierna to mechanizm przenoszący ruch obrotowy i moment obrotowy dzięki sile tarcia między współpracującymi elementami, np. kołami, tarczami lub stożkami. W odróżnieniu od przekładni zębatych nie ma tu zazębiania zębów, lecz docisk powierzchni roboczych.
Najważniejsza cecha
Przekładnia cierna może umożliwiać bezstopniową zmianę przełożenia. Oznacza to, że przełożenie można zmieniać płynnie, bez skoków między konkretnymi wartościami. Jest to typowe np. dla przekładni ciernych z kołami stożkowymi, tarczami lub układów wariatorowych.
Zasada działania
Moment obrotowy jest przenoszony przez tarcie. Aby przekładnia działała poprawnie, elementy muszą być odpowiednio dociśnięte. Zbyt mały docisk powoduje poślizg, a zbyt duży zwiększa zużycie powierzchni i straty energii.
Zalety
- możliwość płynnej, bezstopniowej regulacji przełożenia,
- cicha praca,
- prosta budowa w wielu rozwiązaniach,
- zabezpieczenie przed przeciążeniem przez kontrolowany poślizg.
Wady
- możliwość poślizgu,
- mniejsza sprawność niż w wielu przekładniach zębatych,
- zużywanie się powierzchni ciernych,
- ograniczona przenoszona moc.
Ważne na egzaminie
Jeżeli w pytaniu pojawia się określenie bezstopniowa zmiana przełożenia, najczęściej chodzi o przekładnię cierną. Przekładnie zębate, łańcuchowe i ślimakowe mają zwykle przełożenie wynikające z geometrii kół, liczby zębów lub podziałki, więc nie zapewniają płynnej zmiany przełożenia w tak prosty sposób.