Rzut siły na oś to wartość składowej siły działającej wzdłuż wybranej osi, np. osi X. Innymi słowy, określa, jaka część danej siły „pracuje” w kierunku tej osi.
Wzór
Jeżeli siła F tworzy z osią kąt α, to jej rzut na tę oś wynosi:
F_x = F · cos α
Gdzie:
- F_x – rzut siły na oś,
- F – wartość siły,
- α – kąt między kierunkiem siły a osią,
- cos α – cosinus kąta α.
Najważniejsze przypadki
- Gdy α = 0°, siła działa zgodnie z osią, więc: F_x = F.
- Gdy α = 90°, siła jest prostopadła do osi, więc: F_x = 0.
- Gdy α = 180°, siła działa przeciwnie do zwrotu osi, więc: F_x = -F.
Znaczenie praktyczne
Rzuty sił stosuje się w statyce i mechanice technicznej, np. przy obliczaniu reakcji podporowych, równowagi elementów maszyn oraz rozkładaniu sił na składowe. W pytaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać zależność: rzut siły na oś jest równy zero, gdy siła jest prostopadła do tej osi, czyli tworzy z nią kąt 90°.