Sprawność objętościowa pompy określa, jaka część teoretycznej wydajności pompy jest rzeczywiście uzyskiwana podczas pracy. W zadaniach egzaminacyjnych może być oznaczana symbolem ηv albo n.
Pompa w rzeczywistych warunkach nie osiąga idealnej wydajności, ponieważ występują m.in. przecieki wewnętrzne, nieszczelności, opory przepływu oraz straty wynikające z pracy elementów roboczych.
Podstawowy wzór
Jeżeli dana jest teoretyczna wydajność pompy Qt oraz rzeczywista wydajność Qr, to:
Qr = n · Qt
Stąd:
n = Qr / Qt
Aby otrzymać wynik w procentach:
n [%] = (Qr / Qt) · 100%
Ważne jednostki
Przed podstawieniem do wzoru trzeba sprawdzić jednostki. Jeśli objętość podano dla określonego czasu, należy najpierw obliczyć wydajność rzeczywistą:
Qr = V / t
Przykład: pompa przetłacza 800 m³ w ciągu 2 h, więc:
Qr = 800 m³ / 2 h = 400 m³/h
Jeżeli Qt = 500 m³/h, to:
n = 400 / 500 = 0,8 = 80%
Typowy błąd
Częstym błędem jest podstawienie do wzoru całkowitej objętości 800 m³ zamiast wydajności 400 m³/h. Wzór wymaga porównania dwóch wydajności wyrażonych w tych samych jednostkach.