Sprzęgło przełączalne (rozłączne)

Sprzęgło przełączalne, nazywane też rozłącznym, to sprzęgło umożliwiające okresowe łączenie i rozłączanie wału napędzającego z wałem napędzanym bez demontażu elementów maszyny. Stosuje się je tam, gdzie napęd ma być przekazywany tylko w określonych warunkach pracy.

Zadanie sprzęgła rozłącznego

Sprzęgło przełączalne służy do:
- włączania i wyłączania napędu,
- zatrzymywania części maszyny bez zatrzymywania silnika,
- zmiany trybu pracy mechanizmu,
- ochrony elementów układu napędowego przed przeciążeniem, zależnie od konstrukcji.

Cechy rozpoznawcze na rysunku

Na schematach technicznych sprzęgło rozłączne często można rozpoznać po elementach umożliwiających przesuw lub docisk, np.:
- przesuwnej tulei lub piaście,
- kłach, zębach albo tarczach ciernych,
- mechanizmie załączania,
- widocznej możliwości odsunięcia jednej części sprzęgła od drugiej.

Najważniejsza cecha: sprzęgło nie tworzy stałego połączenia wałów, lecz może być załączane i wyłączane podczas obsługi maszyny.

Przykłady sprzęgieł przełączalnych

Do sprzęgieł rozłącznych zalicza się m.in.:
- sprzęgła cierne,
- sprzęgła kłowe,
- sprzęgła zębate rozłączne,
- sprzęgła elektromagnetyczne.

Różnica względem sprzęgła nierozłącznego

Sprzęgło nierozłączne, np. łubkowe, tulejowe lub kołnierzowe, łączy wały na stałe w czasie pracy. Aby przerwać połączenie, zwykle trzeba zatrzymać maszynę i zdemontować elementy. Sprzęgło przełączalne umożliwia rozłączenie napędu w sposób roboczy, bez demontażu.