Żeliwo to stop żelaza z węglem, w którym zawartość węgla jest zwykle większa niż w stalach. Oprócz węgla żeliwo może zawierać także krzem, mangan, siarkę, fosfor i inne dodatki stopowe. Jest materiałem powszechnie stosowanym w budowie maszyn.
Najważniejsze cechy żeliwa
Żeliwo charakteryzuje się:
- dobrą lejnością, czyli zdolnością do wypełniania formy odlewniczej,
- stosunkowo małym skurczem odlewniczym,
- dobrą tłumiennością drgań,
- dobrą odpornością na ścieranie w wielu zastosowaniach,
- kruchością, szczególnie w porównaniu ze stalą.
Dlaczego żeliwo najczęściej się odlewa?
Produkty z żeliwa najczęściej formuje się przez odlewanie, ponieważ żeliwo bardzo dobrze nadaje się do wykonywania odlewów. Ciekłe żeliwo łatwo wypełnia formy, dzięki czemu można uzyskać elementy o skomplikowanych kształtach.
Jednocześnie żeliwo jest materiałem kruchym, dlatego słabo nadaje się do procesów obróbki plastycznej, takich jak kucie, walcowanie czy przeciąganie. Pod wpływem dużych odkształceń może pękać zamiast trwale zmieniać kształt.
Typowe zastosowania żeliwa
Z żeliwa wykonuje się m.in.:
- korpusy maszyn,
- bloki silników,
- tarcze hamulcowe,
- rury,
- pokrywy i włazy,
- podstawy obrabiarek.
W pytaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać: żeliwo kojarzymy przede wszystkim z odlewaniem.