Odchyłki graniczne określają, o ile wymiar rzeczywisty może różnić się od wymiaru nominalnego. Dzięki nim wyznacza się najmniejszy i największy dopuszczalny wymiar elementu.
W dokumentacji technicznej odchyłki podaje się najczęściej w milimetrach albo mikrometrach. Trzeba pamiętać, że:
- 1 mm = 1000 µm,
- 25 µm = 0,025 mm.
Oznaczenia odchyłek
Dla otworów stosuje się wielkie litery:
- ES — odchyłka górna otworu,
- EI — odchyłka dolna otworu.
Dla wałków stosuje się małe litery:
- es — odchyłka górna wałka,
- ei — odchyłka dolna wałka.
Jak obliczyć wymiary graniczne?
Dla wymiaru nominalnego oblicza się:
- wymiar górny = wymiar nominalny + odchyłka górna,
- wymiar dolny = wymiar nominalny + odchyłka dolna.
Przykład: dla otworu Ø38 H7 podano:
- ES = +25 µm = +0,025 mm,
- EI = 0 µm = 0 mm.
Wymiary graniczne wynoszą więc:
- wymiar dolny: 38 + 0 = 38,000 mm,
- wymiar górny: 38 + 0,025 = 38,025 mm.
Każdy wymiar rzeczywisty z zakresu 38,000–38,025 mm mieści się w tolerancji. Dlatego wartość 38,02 mm jest poprawna, a np. 37,98 mm lub 38,28 mm są poza zakresem.