Sprawdzian szczękowy to przyrząd kontrolny stosowany do szybkiego sprawdzania wymiarów zewnętrznych przedmiotów, najczęściej wałków, czopów i innych elementów walcowych. Nie służy do dokładnego odczytu wymiaru liczbowego, lecz do oceny, czy wykonany element mieści się w dopuszczalnej tolerancji.
Do czego służy?
Sprawdzian szczękowy służy do kontroli średnicy zewnętrznej, np. średnicy wałka po toczeniu lub szlifowaniu. Operator sprawdza, czy wałek ma wymiar poprawny względem wymagań rysunku technicznego.
Zasada działania
Najczęściej stosuje się sprawdziany szczękowe graniczne, które mają dwie strony:
- strona przechodnia – powinna przejść przez kontrolowany wymiar,
- strona nieprzechodnia – nie powinna przejść przez kontrolowany wymiar.
Jeżeli strona przechodnia przechodzi, a nieprzechodnia nie przechodzi, oznacza to, że wymiar wałka jest prawidłowy.
Co można nim kontrolować?
Sprawdzianem szczękowym kontroluje się przede wszystkim:
- średnice zewnętrzne wałków,
- czopy wałów,
- szerokości zewnętrzne detali,
- elementy wykonywane seryjnie, gdzie liczy się szybka kontrola.
Ważne rozróżnienie egzaminacyjne
Sprawdzian szczękowy jest przeznaczony do wałków, czyli wymiarów zewnętrznych. Do otworów stosuje się zwykle sprawdziany tłoczkowe lub trzpieniowe. Do gwintów stosuje się osobne sprawdziany gwintowe, np. pierścieniowe do gwintów zewnętrznych i trzpieniowe do gwintów wewnętrznych.