Zakres pomiarowy przyrządu to przedział wartości, które można nim prawidłowo zmierzyć. Przykładowo mikrometr o zakresie 100–125 mm służy do pomiaru wymiarów mieszczących się od 100 mm do 125 mm.
Dobór zakresu jest tak samo ważny jak dobór dokładności. Nawet bardzo dokładny przyrząd będzie nieprzydatny, jeśli mierzony wymiar nie mieści się w jego zakresie.
Przykłady zakresów
Typowe zakresy mikrometrów zewnętrznych to:
- 0–25 mm,
- 25–50 mm,
- 50–75 mm,
- 75–100 mm,
- 100–125 mm.
Suwmiarki mają zwykle większy zakres, np. 0–150 mm, ale często mniejszą dokładność niż mikrometry.
Jak dobrać zakres pomiarowy?
Najpierw należy odczytać z rysunku wymiar nominalny i tolerancję. Następnie trzeba sprawdzić, czy cały dopuszczalny zakres wymiaru mieści się w zakresie przyrządu.
Dla wymiaru 100 +0,04/+0,01 mm rzeczywisty wymiar powinien mieścić się w granicach:
- minimum: 100,01 mm,
- maksimum: 100,04 mm.
Oznacza to, że wymiar jest większy niż 100 mm. Mikrometr 75–100 mm nie jest właściwy, ponieważ jego zakres kończy się na 100 mm. Należy wybrać mikrometr 100–125 mm.
Typowy błąd
Częsty błąd polega na wyborze przyrządu tylko na podstawie wymiaru nominalnego, np. 100 mm. W praktyce trzeba uwzględnić również odchyłki tolerancji, ponieważ mierzony detal może być większy lub mniejszy od wymiaru nominalnego.