Pilnik to narzędzie ręczne używane do usuwania cienkiej warstwy materiału, wyrównywania powierzchni, dopasowywania części oraz obróbki krawędzi. W obróbce ręcznej dobór pilnika zależy głównie od ilości materiału do usunięcia, wymaganej dokładności i jakości powierzchni.
Podział pilników według dokładności obróbki
W praktyce warsztatowej często spotyka się następujące rodzaje pilników:
- zdzierak - do obróbki zgrubnej, gdy trzeba szybko usunąć większy naddatek materiału,
- równiak - do obróbki dokładniejszej, stosowany m.in. przy naddatku około 0,3-0,5 mm,
- półgładzik - do dalszego wygładzania powierzchni i mniejszych naddatków,
- gładzik - do obróbki wykańczającej,
- jedwabnik - bardzo drobny pilnik do najdokładniejszego wygładzania.
Zastosowanie równiaka
Pilnik równiak stosuje się wtedy, gdy powierzchnia została już wstępnie obrobiona, ale nadal trzeba usunąć umiarkowany naddatek. W pytaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać skojarzenie: naddatek 0,3-0,5 mm = równiak.
Zasada doboru
Im większy naddatek i mniejsza wymagana dokładność, tym pilnik powinien być bardziej zgrubny. Im bliżej wymiaru końcowego, tym używa się pilników drobniejszych. Błędny dobór pilnika może spowodować zbyt wolną pracę, nierówną powierzchnię albo usunięcie zbyt dużej ilości materiału.