Połączenie wielowypustowe to połączenie wału z piastą elementu osadzonego na wale, np. koła zębatego, sprzęgła lub tulei. Na wale wykonane są liczne równoległe wypusty, a w piaście odpowiadające im rowki, czyli otwór wielowypustowy.
Do czego służy?
Połączenie wielowypustowe służy przede wszystkim do:
- przenoszenia momentu obrotowego z wału na koło, tuleję lub inne części,
- dokładnego prowadzenia elementu na wale,
- umożliwienia przesuwu osiowego elementu po wale, jeżeli połączenie jest wykonane jako przesuwne.
Dlatego w pytaniu egzaminacyjnym ruch koła zębatego wzdłuż osi wału realizowany jest właśnie przez połączenie wielowypustowe.
Przykład zastosowania
Typowym przykładem jest przesuwne koło zębate w skrzyni biegów. Koło może przesuwać się osiowo po wale, ale jednocześnie obraca się razem z wałem, ponieważ wypusty przenoszą moment obrotowy.
Cechy połączenia wielowypustowego
Najważniejsze cechy:
- większa nośność niż pojedynczy wpust lub klin,
- równomierniejsze rozłożenie obciążenia na obwodzie wału,
- dobre współosiowe prowadzenie piasty,
- możliwość wykonania połączenia stałego lub przesuwnego.
Różnica względem połączenia klinowego
Połączenie klinowe lub wpustowe zwykle służy do osadzenia elementu na wale i przenoszenia momentu obrotowego. Połączenie wielowypustowe lepiej nadaje się tam, gdzie element ma się dodatkowo przesuwać wzdłuż osi wału, bez utraty napędu.