Rozwiertak zdzierak i wykańczak
Słownik kwalifikacji MEC.06 - Montaż i obsługa prostych elementów maszyn i urządzeń
Rozwiertaki zdzieraki i wykańczaki stosuje się przy wykonywaniu dokładnych otworów, gdy samo wiercenie nie zapewnia wymaganej dokładności wymiarowej i jakości powierzchni. Typowym przykładem jest otwór w tolerancji H7, np. ϕ15H7.
Rozwiertak zdzierak
Rozwiertak zdzierak służy do wstępnego powiększenia otworu po wierceniu. Usuwa większą część naddatku pozostawionego po wiertle, ale nie nadaje jeszcze ostatecznego wymiaru otworu.
Przykład dla otworu ϕ15H7 według tabeli:
- wiercenie: wiertło ϕ13,75,
- rozwiercanie zgrubne: rozwiertak zdzierak ϕ14,75.
Rozwiertak wykańczak
Rozwiertak wykańczak wykonuje ostatnią operację. Nadaje otworowi wymiar końcowy oraz wymaganą dokładność i gładkość powierzchni.
Dla otworu ϕ15H7 ostatnim narzędziem będzie:
- rozwiertak wykańczak ϕ15.
Kolejność pracy
Przy dokładnych otworach w klasach IT6–IT10 stosuje się zwykle trzy etapy:
1. wiercenie otworu pod rozwiercanie,
2. rozwiercanie rozwiertakiem zdzierakiem,
3. rozwiercanie rozwiertakiem wykańczakiem.
Dla mniej dokładnych otworów, np. w klasie IT11, może wystarczyć wiercenie i jeden rozwiertak zdzierak-wykańczak.
Ważne na egzaminie
Jeżeli w oznaczeniu występuje H7, to otwór należy traktować jako dokładny, ponieważ klasa 7 mieści się w zakresie IT6–IT10. Dlatego dla ϕ15H7 należy wybrać zestaw: wiertło ϕ13,75, rozwiertak zdzierak ϕ14,75 i rozwiertak wykańczak ϕ15.