Co to jest środkownik?
Środkownik to przyrząd traserski służący do wyznaczania środka na powierzchni czołowej przedmiotów okrągłych, np. wałków, tulei, prętów lub innych elementów cylindrycznych. W pytaniach egzaminacyjnych jest kojarzony przede wszystkim z określaniem środka na przedniej powierzchni przedmiotu cylindrycznego.
Budowa i zasada działania
Typowy środkownik ma kształt przyrządu z ramionami lub podstawą w formie kąta, które opierają się o obwód przedmiotu. Przez środek przyrządu przebiega krawędź traserska lub prowadnica liniału. Po przyłożeniu środkownika do walca można narysować linię przechodzącą przez jego środek.
Aby dokładnie wyznaczyć środek:
- przykłada się środkownik do czoła wałka,
- rysuje się pierwszą linię traserską,
- obraca się przyrząd lub przedmiot o pewien kąt,
- rysuje się drugą linię,
- punkt przecięcia linii wskazuje środek powierzchni kołowej.
Zastosowanie
Środkownik wykorzystuje się podczas trasowania przed operacjami takimi jak:
- wiercenie otworu osiowego,
- toczenie w kłach,
- centrowanie wałka,
- przygotowanie przedmiotu do dalszej obróbki.
Czego nie mylić?
- Kątownik służy głównie do sprawdzania lub wyznaczania kąta prostego.
- Cyrkiel służy do odkładania wymiarów i kreślenia okręgów.
- Liniał służy do prowadzenia prostych linii i pomiarów orientacyjnych.
- Środkownik służy bezpośrednio do wyznaczania środka elementu okrągłego.