EN-GJL to oznaczenie żeliwa szarego z grafitem płatkowym według norm europejskich. Dawniej w Polsce często stosowano oznaczenia typu ZL, np. EN-GJL-150 = ZL 150.
Liczba w oznaczeniu, np. 150, oznacza minimalną wytrzymałość na rozciąganie wyrażoną w MPa. Materiał EN-GJL-150 ma więc wytrzymałość na rozciąganie około 150 MPa.
Najważniejsze właściwości
Żeliwo szare EN-GJL charakteryzuje się:
- bardzo dobrą lejnością, czyli łatwym wypełnianiem form odlewniczych,
- dobrą obrabialnością skrawaniem,
- dużą zdolnością do tłumienia drgań,
- dobrą stabilnością wymiarową,
- stosunkowo małą odpornością na rozciąganie i uderzenia w porównaniu ze stalą.
Grafit w postaci płatków powoduje, że materiał dobrze tłumi drgania, ale jest bardziej kruchy niż stal.
Typowe zastosowania
Żeliwo szare EN-GJL-150 stosuje się głównie na elementy odlewane, które nie są narażone na bardzo duże obciążenia dynamiczne. Typowe przykłady to:
- korpusy obrabiarek,
- podstawy maszyn,
- obudowy przekładni,
- pokrywy i wsporniki,
- elementy konstrukcyjne o skomplikowanych kształtach.
W pytaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać, że EN-GJL-150/ZL 150 nie jest materiałem na narzędzia skrawające ani izolatory, lecz typowym materiałem odlewniczym na korpusy i podstawy maszyn.
Dlaczego korpusy obrabiarek?
Korpus obrabiarki powinien być sztywny, stabilny wymiarowo i dobrze tłumić drgania powstające podczas obróbki. Żeliwo szare spełnia te wymagania, dlatego jest powszechnie stosowane w budowie maszyn.