Sprawdzian szczękowy
Słownik kwalifikacji MEC.09 - Organizacja i nadzorowanie procesów produkcji maszyn i urządzeń
Sprawdzian szczękowy to przyrząd kontrolny stosowany do szybkiego sprawdzania wymiarów zewnętrznych, przede wszystkim wałków, trzpieni i czopów. Nie służy do dokładnego pomiaru wartości liczbowej, lecz do oceny, czy wymiar mieści się w dopuszczalnej tolerancji.
Zasada działania
Najczęściej jest to sprawdzian graniczny, który ma dwie strony:
- stronę przechodnią – powinna dać się nasunąć na sprawdzany wałek,
- stronę nieprzechodnią – nie powinna wejść na wałek.
Jeżeli strona przechodnia przechodzi, a nieprzechodnia nie przechodzi, wymiar wałka jest prawidłowy. Jeśli obie strony przechodzą albo żadna nie przechodzi, element jest wykonany niezgodnie z wymaganiami.
Oznaczenia
Na sprawdzianie mogą znajdować się oznaczenia wymiaru i tolerancji, np. 34f7. Oznacza to wałek o średnicy nominalnej 34 mm wykonany w polu tolerancji f7.
Zastosowanie
Sprawdziany szczękowe są używane w kontroli seryjnej i masowej, gdzie liczy się szybkość oceny zgodności wymiaru. Kontrolują głównie średnice zewnętrzne, dlatego w pytaniach egzaminacyjnych są kojarzone z wałkami, a nie z otworami, gwintami czy promieniami.