Tolerancja wymiaru
Słownik kwalifikacji MEC.09 - Organizacja i nadzorowanie procesów produkcji maszyn i urządzeń
Co to jest tolerancja wymiaru?
Tolerancja wymiaru to dopuszczalny zakres zmienności rzeczywistego wymiaru wykonanego elementu. Określa, o ile wymiar może różnić się od wymiaru nominalnego, aby część nadal była uznana za prawidłową.
W zapisie technicznym tolerancję podaje się za pomocą odchyłki górnej i odchyłki dolnej, np.:
20⁺⁰,⁰⁵₊₀,₀₁
Oznacza to, że wymiar nominalny wynosi 20 mm, a rzeczywisty wymiar może mieścić się między:
- wymiarem dolnym: 20 + 0,01 = 20,01 mm,
- wymiarem górnym: 20 + 0,05 = 20,05 mm.
Jak obliczyć tolerancję?
Tolerancja jest różnicą między wymiarem górnym i dolnym:
T = Wg − Wd
Można też obliczyć ją jako różnicę odchyłki górnej i dolnej:
T = es − ei
Dla wymiaru 20⁺⁰,⁰⁵₊₀,₀₁:
T = 0,05 − 0,01 = 0,04 mm
Ważne zasady
- tolerancja zawsze jest wartością dodatnią,
- tolerancja nie jest tym samym co odchyłka,
- im mniejsza tolerancja, tym większa dokładność wykonania,
- tolerancja wpływa na koszt produkcji i dobór metody obróbki.
Przykład egzaminacyjny
Jeżeli wymiar zapisano jako 20⁺⁰,⁰⁵₊₀,₀₁, to wartość tolerancji wynosi 0,04 mm, ponieważ zakres dopuszczalnych wymiarów to od 20,01 mm do 20,05 mm.