PSA

Co to jest PSA?

PSA (prostate-specific antigen, swoisty antygen sterczowy) to białko wytwarzane głównie przez komórki gruczołu krokowego, czyli prostaty. Jest jednym z najważniejszych markerów oznaczanych w diagnostyce i monitorowaniu chorób prostaty, w tym raka gruczołu krokowego.

Znaczenie diagnostyczne

Oznaczenie stężenia PSA wykonuje się z próbki krwi. Wynik może pomóc w:
- wykrywaniu podejrzenia raka prostaty,
- kwalifikacji pacjenta do dalszej diagnostyki, np. biopsji lub badań obrazowych,
- monitorowaniu skuteczności leczenia raka prostaty,
- wykrywaniu wznowy choroby po leczeniu.

Czy podwyższone PSA zawsze oznacza raka?

Nie. PSA jest markerem narządowym, ale nie jest markerem całkowicie swoistym dla nowotworu. Podwyższone stężenie PSA może występować także w:
- łagodnym rozroście gruczołu krokowego,
- zapaleniu prostaty,
- po zabiegach urologicznych,
- po badaniu per rectum lub intensywnym ucisku prostaty,
- wraz z wiekiem.

Dlatego wynik PSA zawsze należy interpretować razem z obrazem klinicznym pacjenta i innymi badaniami.

PSA a inne markery nowotworowe

W pytaniach egzaminacyjnych PSA należy kojarzyć przede wszystkim z rakiem gruczołu krokowego. Inne markery mają odmienne zastosowania: AFP wiąże się m.in. z rakiem wątroby i nowotworami zarodkowymi, CEA z niektórymi nowotworami przewodu pokarmowego, a βHCG z ciążą i częścią nowotworów zarodkowych.

Najważniejsze skojarzenie egzaminacyjne

Rak prostaty = PSA.